Ruszył unikatowy projekt interdyscyplinarnych badań mumii

Autor: IB/Rynek Zdrowia • • 19 grudnia 2015 08:00

15 grudnia w Międzynarodowym Centrum Onkologii Affidea w Otwocku ruszył Warsaw Mummy Project (Warszawski Projekt Interdyscyplinarnych Badań Mumii). Celem jest przebadanie mumii egipskich ze zbiorów Muzeum Narodowego m. in. pod kątem występowania chorób nowotworowych. To największe na świecie przedsięwzięcie tego rodzaju.

Ruszył unikatowy projekt interdyscyplinarnych badań mumii
Fot. Adobe Stock. Data Dodania: 16 grudnia 2022

Jego pierwszy etap obejmie badania nieinwazyjne za pomocą tomografii komputerowej i rentgena. Etap drugi będą stanowiły badania mikroinwazyjne.

W ramach etapu pierwszego badacze sprawdzą, czy mumie są autentyczne i co zawierają. Planowane jest wykorzystanie daktyloskopii i podoskopii (we współpracy z jednostką włoskich carabinieri) oraz analizy makroskopowej w celu ustalenia metody mumifikacji i określenia stanu zachowania tkanek.

Badania tomografem pozwolą odpowiedzieć na pytania o gatunek (badane będą także mumie zwierzęce) wiek i płeć mumii, ale będą także szansą na znalezienie śladów chorób występujących w starożytności, w tym chorób kośćca, schorzeń metabolicznych, zakaźnych, naczyniowych, odpasożytniczych, ale głównie - nowotworowych.

W ramach etapu drugiego pobrane zostaną metodami endoskopowymi niewielkie próbki mumii. Umożliwi to przeprowadzenie dokładnych analiz laboratoryjnych, w tym genetycznych z wykorzystaniem badań DNA.

Obrazy pozyskane podczas badań zostaną również wykorzystane do przeprowadzenia rekonstrukcji wyglądu zmumifikowanych osobników za życia.

Po pierwsze: bezpieczeństwo eksponatów
Projekt jest inicjatywą naukową grupy archeologów i bioarcheologów, obecnie doktorantów Uniwersytetu Warszawskiego: Kamili Braulińskiej, Marzeny Ożarek-Szilke oraz Wojciecha Ejsmonda.

- Mamy największe w Polsce zbiory mumii (ok. 40 sztuk w różnym wieku). Chętnie udostępniamy je do badań także dlatego, że stosowana aparatura jest dla nich bezpieczna - mówiła we wtorek w Otwocku Dorota Ignatowicz- Woźniakowska, główny konserwator Muzeum Narodowego.

W ramach projektu przebadane zostaną łącznie 42 eksponaty: mumie ludzkie i zwierzęce oraz ich fragmenty, tj. dłonie, głowy, stopy. Część z nich jest depozytem Uniwersytetu Warszawskiego przekazanym Muzeum Narodowemu w Warszawie oraz depozytem Muzeum Etnograficznego (dłoń) i Luwru (kot, krokodyl, baran).

Pierwszy taki projekt
- Chociaż badania mumii egipskich z zastosowaniem tomografii komputerowej prowadzone są na świecie od wielu lat, na razie zbadano ich zaledwie ok 100. W porównaniu z zasobami muzeów w różnych krajach to naprawdę niewiele. Ponadto nigdy wcześniej mumie nie były badane tak kompleksowo - wskazuje Marzena Ożarek-Szilke, specjalistka w zakresie badań szczątków ludzkich.

Ożarek-Szilke przypomina, że dotychczas przeprowadzono tylko kilka interdyscyplinarnych projektów badań mumii, m.in. w Wielkiej Brytanii, Stanach Zjednoczonych i w Kanadzie, a w 2001 r. w Krakowie.

-  My zamierzamy jednak używać nie tylko tych znanych i stosowanych przez inne zespoły badawcze metod, ale chcemy także opracować nowe techniki i analizy medyczne, które nie były dotąd stosowane w ramach badań mumii. Nie chodzi nam przy tym wyłącznie o zaspokojenie ciekawości. Liczymy, że badania przyniosą wymierne korzyści dotyczące wzbogacenia wiedzy o chorobach, na które chorowali starożytni Egipcjanie, a współcześnie - my - dodaje badaczka.

- Pozyskanie wiedzy o rodzajach występujących w starożytności nowotworów, organach, które atakowały, oraz stadiach rozwoju chorób może znacząco przyczynić się do udoskonalenia dzisiejszych metod profilaktyki i walki z rakiem - ocenił Andrzej Radkowski, dyrektor medyczny Affidea Polska, która jest wyłącznym partnerem medycznym pierwszego etapu badań w ramach Warsaw Mummy Project.

Tomografia w badaniach mumii
Jak informują twórcy projektu na Warsaw Mummy Project Blog, już w 1976 roku tomografia komputerowa została zastosowana do przeskanowania mózgu mumii egipskiej. Badanie było przeprowadzone w Szpitalu Dzieci Chorych w Toronto, w ramach amerykańsko-kanadyjskiego projektu Royal Ontario Museum – ROM I, przez naukowców P. Lewina i D. Harwood-Nasha.

Skanowanie mózgu trwało zaledwie kilka minut, w tym czasie wykonano zdjęcia tomograficzne obydwu leżących obok siebie półkul, wzdłuż osi poziomej i pionowej (przekroje 8 mm grubości). Już to pierwsze zastosowanie CT ukazało możliwości, jakie mogła nieść ta technika dla badań mumii.

9 listopada 1977 roku w Toronto, również w Szpitalu Dzieci Chorych, wykonano CT całej mumii egipskiej. Przedmiotem dwugodzinnego badania była kolejna mumia z Royal Ontario Museum, tym razem kobiety o imieniu Dżedmaatiusanch, która żyła w Tebach w czasach XX dynastii. Naukowcom udało się wykonać bardzo dobre zdjęcia kartonażu oraz samej mumii. Stwierdzono ponadto obecność sztucznych gałek ocznych w oczodołach i tkanin w puszce mózgowej czaszki, a wewnątrz obręczy biodrowej udało się dostrzec pozostałości macicy.

Tomografia komputerowa mumii Dżedmaatiusanch została powtórzona piętnaście lat później aparatem dającym o wiele większą dokładność i możliwości, które pojawiły się dopiero w połowie lat osiemdziesiątych. Stworzenie specjalnego oprogramowania w CT umożliwiło wykonywanie pełnych trójwymiarowych rekonstrukcji badanych obiektów.

Był to milowy krok w badaniach mumii egipskich, ponieważ pozwalał na przeprowadzanie wirtualnych autopsji mumii, warstwa po warstwie, bez konieczności stosowania tradycyjnych metod makroskopowych, takich jak rozwijanie. Po raz pierwszy metodę tą zastosowano w 1988 roku i szybko zyskała ona dużą popularność.

W Polsce po raz pierwszy technikę tę zastosowano do badań mumii egipskiej w 1993, w Krakowie. W latach 1995-1999 zespół specjalistów z Collegium Medicum Uniwersytetu Jagielońskiego, przebadał za pomocą CT sześć mumii z Krakowa i Warszawy.  W 2001 roku użyto również tomografii komputerowej, podczas pierwszych, polskich interdyscyplinarnych badań mumii Aset-iri-khet-es, z Muzeum Archeologicznego w Krakowie.

Pierwszy bank tkanek mumii został stworzony w 1997 roku przez A. David w Manchesterze (Anglia). Znajdują się tam informacje ma temat mumii egipskich z kolekcji z całego świata oraz magazyn tkanek. Drugi powstał na Uniwersytecie Minnesoty w Duluth (Stany Zjednoczone), z inicjatywy A. Aufderheide. W nim również magazynowane są tkanki mumii z różnych rejonów świata.

Dowiedz się więcej na temat:
Podaj imię Wpisz komentarz
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin forum
    PARTNER SERWISU
    partner serwisu

    Najnowsze