Redukcja szkód jako możliwość ograniczenia następstw uzależnienia od palenia tytoniu. Produkty alternatywne o obniżonej szkodliwości w świetle najnowszych badań naukowych

Autor: oprac. KK • Źródło: rynekzdrowia.pl28 listopada 2022 07:15

Alternatywne wyroby dla papierosów: papierosy elektroniczne (EC), podgrzewacze tytoniu i woreczki nikotynowe mogą być szansą dla osób, które nie chcą lub nie są w stanie rzucić palenia. Jak wskazuje prof. dr hab. n. med. Halina Car z Zakładu Farmakologii Doświadczalnej, Zakładu Farmakologii Klinicznej Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku, badania określające ich przydatność jako produkty o obniżonej szkodliwości są bardzo liczne i koncentrują się na udokumentowaniu zmniejszeniu ryzyka w trzech zasadniczych zakresach: emisji składników, toksyfikacji i efektach biologicznych narażenia.

Redukcja szkód jako możliwość ograniczenia następstw uzależnienia od palenia tytoniu. Produkty alternatywne o obniżonej szkodliwości w świetle najnowszych badań naukowych

Przywołuje obecne opracowanie, które koncentruje się na nowych badaniach EC i woreczków nikotynowych. Podgrzewacze tytoniu mają w znacznym stopniu udokumentowaną redukcję szkód. Zmniejszenie efektów biologicznych narażenia podczas stosowania EC i woreczków nikotynowych jest wykazywane w większości badań, co wskazuje na ich zasadność stosowania zamiast palenia papierosów.

Palenie tytoniu jest nałogiem, który dotyczy ok. 26 proc. dorosłych Polaków (ponad 8 mln). Nałogowo pali 32 proc. mężczyzn i 20 proc. kobiet, a zaledwie jeden na trzech palaczy (ponad 2,5 mln Polaków) deklaruje chęć rzucenia palenia. Palenie tytoniu jest udokumentowanym czynnikiem ryzyka sprzyjającym powstawaniu i progresji powszechnie występujących chorób, głównie układu sercowo-naczyniowego i układu oddechowego oraz nowotworów. Udokumentowano zmniejszenie ryzyka wielu chorób, zwiększenie skuteczności radio- i chemioterapii, poprawę samopoczucia oraz ogólnego stanu zdrowia u osób, które całkowicie zaprzestały palić papierosy.

Skuteczność leczenia i wyprowadzanie z nałogu są niedostateczne. Wielokrotne próby odstawienia palenia tytoniu kończące się porażką skłaniają palaczy do używania wyrobów z grupy nikotynowych terapii zastępczych o ograniczonej skuteczności. Korzystanie z alternatywnych wyrobów tj.: papierosy elektroniczne (EC), podgrzewacze tytoniu oraz woreczki nikotynowe kojarzone jest coraz częściej ze strategią redukcji szkód. Jeden z podgrzewaczy tytoniu uzyskał rekomendację FDA (Food and Drug Administration) jako Wyrób Tytoniowy Umiarkowanego Ryzyka.

Stosowanie alternatywnych źródeł nikotyny jest strategią ograniczania skutków używania środków uzależniających. Skutkiem takiej strategii powinno być zminimalizowanie konsekwencji upośledzenia zdrowia użytkowników substancji odurzających. Redukcja szkód jest działaniem skoncentrowanym głównie na ograniczaniu szkodliwych następstw zdrowotnych i ekonomicznych kosztów używania środków psychoaktywnych.

Nie wszystkie produkty tytoniowe i nikotynowe stanowią takie samo zagrożenie dla zdrowia ludzkiego. Dane z badań w większości potwierdzają redukcję ryzyka u osób, które zaprzestały palenia i używały m.in. EC i woreczków nikotynowych. W Wielkiej Brytanii, Nowej Zelandii i Szwecji promuje się taki sposób walki z nałogiem palenia tytoniu. Podstawowym wymogiem jest aktualizowane, odpowiedzialne informowanie palaczy o potencjalnych korzyściach płynących z przestawienia na produkty alternatywne w porównaniu z paleniem tytoniu.

Elektroniczne papierosy - znaczenie w redukcji ryzyka palenia tytoniu

W badaniach obejmujących zasadność wprowadzania EC zamiast papierosów palnych wykazano około 113 składników w E-liquidach, co jest znacząco mniejszą liczbą w porównaniu do około 600 składowych oznaczonych w papierosach. W badanych aerozolach EC uzyskano znacznie niższe poziomy substancji cytotoksycznych i mniejsze stężenia cząstek pyłu zawieszonego w porównaniu z dymem papierosowym, co ma szczególne znaczenie w zakresie narażenia na liczne schorzenia układu oddechowego.

Użytkowanie EC powyżej 6 miesięcy dostarcza podobne ilości nikotyny jak u palaczy tradycyjnych papierosów ale jednocześnie znacznie niższe poziomy kancerogenów i substancji toksycznych w porównaniu z osobami palącymi. Liczne badania potwierdzają o ok. 95 proc. mniejszą cytotoksyczność. Opisano także mniejszy wpływ na ekspresję genów istotnych dla procesów chorobowych związanych z paleniem.

Badanie ponad 5000 osób wykazało niższe poziomy berylu, kadmu i ołowiu oraz wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych i lotnych związków organicznych w grupie użytkowników EC niż u palaczy, a także niższe poziomy TSNA wśród waperów niż osób palących. Wystąpiła redukcja stężenia znacznej liczby ocenianych substancji czynnych i obniżenie stężenia niektórych parametrów wskazujących na ograniczanie procesów zapalnych u wyłącznych waperów EC w porównaniu z palaczami.

Przejście z papierosów na EC może obniżyć ryzyko rozwoju chorób układu oddechowego i poprawić wyniki leczenia POChP. Nie ma wystarczających dowodów na to, że używanie produktów wapingowych jest związane z chorobami układu oddechowego u ludzi. Ostatnie analizy wyników 5-letniej obserwacji dokumentują zmniejszenie nasilenia POChP tylko wśród dorosłych palaczy tytoniu, którzy całkowicie przeszli na waping.

Dostępne wyniki badań wskazały na poprawę funkcji śródbłonka i sztywności naczyń, szczególnie u kobiet w ciągu jednego miesiąca od zmiany palenia papierosów na EC. Odnotowano też niewielkie obniżenie ciśnienia tętniczego krwi po przejściu osób palących na wapowanie.

Liczne raporty wskazały na brak jednoznacznych dowodów na to, czy substancje chemiczne w aerozolach EC były związane z ryzykiem powstawania raka. Wyniki badań klinicznych potwierdziły rezultaty uzyskane na hodowlach komórkach oraz na zwierzętach i sugerują, że wapowanie może wywoływać zmiany w ekspresji genów, ale w mniejszym stopniu niż w przypadku osób z chorobą nowotworową obserwowane po ekspozycji na dym tytoniowy. Użytkownicy EC mają niższą częstość występowania raka w porównaniu z tradycyjnymi palaczami, ale rozpoznano u nich raka w młodszym wieku.

Woreczki nikotynowe - rola w redukcji ryzyka palenia tytoniu

Jedną z alternatyw zaprzestania palenia było wprowadzenie snusu, czyli tytoniu doustnego. W użytku są też woreczki nikotynowe, zaliczane do doustnych systemów dostarczania nikotyny. Nie zawierają tytoniu, a nikotynę o czystości farmaceutycznej oraz niski poziom substancji toksycznych.

Woreczki nikotynowe mogą dostarczać nikotynę w ilościach wystarczających do odtworzenia poboru nikotyny przez palaczy. Po stosowaniu woreczków nikotynowych odnotowano słabszą cytotoksyczność niż po dymie tytoniowym. Ich używanie nie powoduje istotnych skutków niepożądanych. Spośród 100 zdrowych dorosłych palaczy po 8-tygodniowym badaniu około 16 proc. ograniczyło palenie papierosów o ponad połowę.

Jak podsumowuje prof. Halina Car, autorzy dostępnych badań sugerują, że w znacznej części zakresów i parametrów używanie EC ma potencjał redukcji ryzyka w porównaniu do tradycyjnych papierosów. Dane na temat użytkowania woreczków nikotynowych wykazały, że zmniejszaja one narażenie na działanie substancji toksycznych w porównaniu z papierosami I snusem. Alternatywne produkty nikotynowe mogą ograniczać szkody zdrowotne.

Całkowite przestawienie z palenia tytoniu na stosowanie alternatywnych opcji nikotynowych może być szczególnie zasadne u osób ciężko uzależnionych od nikotyny ze współistniejącymi chorobami, u których palenie tytoniu jest znaczącym czynnikiem ryzyka zdrowia i którzy mimo licznych prób odstawienia palenia i /lub prowadzonej terapii i psychoterapii nadal palą.

Docelowym rozwiązaniem w przypadku każdego uzależnienia jest abstynencja, ale osoby palące tytoń różnią się gotowością i motywacją do zmiany nawyku palenia. Koncepcja redukcji szkód jest szansą dla palaczy, którzy nie są w stanie zerwać z nałogiem palenia. Analiza dowodów naukowych wskazuje na alternatywne produkty nikotynowe jako mniej niebezpieczne w porównaniu z tradycyjnymi papierosami. Edukacja w zakresie redukcji szkód jako prewencji chorób może być korzystna w skutkach.

PARTNER SERWISU
partner serwisu

Najnowsze