PAP/Rynek Zdrowia | 15-03-2019 10:15

Badania mikrobiomu jelitowego dają nowe możliwości leczenia skutków udaru mózgu?

Zmiany zachodzące po udarze mózgu w jelicie oraz wśród żyjących w jelicie bakterii mogą wpływać na powrót do zdrowia - poinformowano podczas International Stroke Conference na Hawajach.

Zdaniem autorów uzyskane dane wskazują na nowe możliwości leczenia skutków udaru - poprzez działanie na jelito. Fot. Fotolia

Wiadomo, że jelito oraz zamieszkujące je bakterie (mikrobiom jelitowy) wpływają na centralny układ nerwowy, a mózg - na mikrobiom. Wcześniejsze badania sugerowały, że udar ma natychmiastowy wpływ na mikrobiom, ale nie było wiadomo, jak długo ten wpływ się utrzymuje.

Teraz Allison Brichacek oraz jej współpracownicy West Wirginia University School of Medicine (USA) wykazali, że jeszcze w miesiąc po udarze mikrobiom pacjenta, a nawet struktura jego jelita mogą być zaburzone, co z kolei wpływa na proces powrotu do zdrowia.

Naukowcy wywołali udar mózgu u zwierząt. Grupa kontrolna nie miała udaru. Mikrobiomy obu grup były porównywane trzy dni, 14 dni i 28 dni po udarze. Badane były również jelita - pod kątem różnic mikroskopowych.

Pewna rodzina bakterii - Bifidobacteriaceae - była mniej widoczna po udarze niż u zdrowych zwierząt, zarówno po 14, jak i po 28 dniach. Do tej rodziny należy między innymi Bifidobacterium - częsty składnik jogurtu i probiotyków. Bifidobacterium jest znana z korzystnego wpływu na stan zdrowia przewodu pokarmowego i może poprawiać stan pacjentów z udarem.

Jednak utrata Bifidobacteriaceae nie jest jedyną długoterminową zmianą, której podlegają mikrobiomy osób po udarze. 28 dni po jego przebyciu częściej występowały także związane z wrzodami i rakiem żołądka Helicobacteriaceae. Stosunek liczby bakterii z rodzaju Firmicutes do Bacteriodetes był po 14 dniach w grupie eksperymentalnej prawie sześciokrotnie wyższy niż w grupie kontrolnej, zaś po 28 dniach spadł, ale nadal był ponad trzykrotny w stosunku do grupy kontrolnej.

Wcześniejsze badania wskazują, że wysoki współczynnik liczebności Firmicutes do Bacteriodetes może mieć związek z otyłością, cukrzycą i stanem zapalnym.

Jak się okazało, udar może też powodować nieprawidłowości w samych jelitach. W powiększeniu tkanki jelitowe zdrowych zwierząt przypominały uporządkowaną kolonię koralowców. "Gałązkami koralowca" były kosmki jelitowe, drobne wypustki, które bardzo zwiększają powierzchnię ściany jelita, podnosząc zarazem ilość składników odżywczych, które może ono wchłonąć.

Tymczasem nawet w miesiąc po udarze tkanka jelitowa wyglądała na zdezorganizowaną. Między kosmkami było również mniej miejsca umożliwiającego przemieszczanie się składników odżywczych. Słaba cyrkulacja składników odżywczych może utrudniać regenerację po udarze.

Zdaniem autorów uzyskane dane wskazują na nowe możliwości leczenia skutków udaru - poprzez działanie na jelito. Niektóre bakterie w jelicie wytwarzają krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe, które wpływają na funkcjonowanie mózgu - jedne korzystnie, inne - niekorzystnie. Jeśli przybywa bakterii działających niekorzystnie, może to mieć negatywny wpływ na funkcjonowanie mózgu. Być może pomogłyby suplementy probiotyczne lub żywności prebiotyczna.

Z kolei obniżenie współczynnika Firmicutes do Bacteriodetes u pacjenta z udarem mózgu mogłoby sprzyjać utracie wagi, zmniejszeniu ryzyka cukrzycy oraz prawdopodobieństwa kolejnych udarów.

Kolejnym krokiem naukowców ma być dokładniejsze zbadanie zmian jelitowych. Bariera krew-mózg izoluje mózg od krwi krążącej w innych miejscach organizmu. Podobna bariera oddziela jelito od jego otoczenia. Autorzy chcą wiedzieć, jak naruszenie bariery jelitowej może wpłynąć na centralny układ nerwowy. Ochrona tej bariery ma kluczowe znaczenie dla funkcjonowania jelitowego układu nerwowego - części obwodowego układu nerwowego, która obejmuje jelito i bywa nazywana "drugim mózgiem" lub "małym mózgiem".