• Drukuj
• Komentarze

Propedeutyka zarządzania w ochronie zdrowia w Polsce - stan na rok 2011 (cz. 6). Informatyzacja szpitala - uwagi praktyczne

• Sławomir Tubek
• 16-05-2011 09:53

Chciałbym przedstawić doświadczenia własne na przykładzie Szpitala Wojewódzkiego w Opolu, gdzie realizuje się aktualnie dwa projekty finansowane w części ze środków unijnych (w ramach RPO) - obejmujące kompleksowo tworzenie sieci światłowodowej, dedykowanej sieci zasilania, oprogramowania procesów zachodzących w szpitalu, stworzenia bezprzewodowego dostępu do Internetu oraz stworzenia możliwości świadczenia części usług medycznych on-line, których jestem koordynatorem.

Informatyzując szpital warto pamiętać, że na początku trzeba wiedzieć co się ma, co się chce mieć i na co nas stać, czyli na początku należy opracować strategię informatyzacji.

Ponadto należy pamiętać, że informatyzacja pociąga za sobą reorganizację pracy, zwłaszcza w części „szarej” (taki jest jej w końcu niepisany cel), co powoduje konieczność zmian kadrowych…

Należy jeszcze pamiętać, że w dzisiejszych warunkach, informatyzacja szpitala pozwala na prowadzenie dokumentacji medycznej przy pomocy systemu informatycznego, a nie w pełni w formie elektronicznej (nie wierzyć teoretykom!). Być może, prowadzenie dokumentacji medycznej w formie elektronicznej będzie możliwe po wprowadzeniu do powszechnego użytku tabletów medycznych, ale to jeszcze chwilę, z różnych powodów (ekonomicznych, a zwłaszcza ludzkich – różne barwy tzw. wykluczenia cyfrowego) – potrwa.

I jeszcze jedno – warunkiem pomyślnego działania w zakresie informatyzacji jest od samego początku zaangażowanie się w sposób świadomy celu – Najwyższego Kierownictwa szpitala (nazewnictwo zaczerpnięte z procedur i procesu certyfikacji ISO…).

Strategia powinna zawierać cel działania oraz etapy realizacji. Przykładowo: cel podstawowy informatyzacji na poziomie całego szpitala – ułatwienie pracy wszystkim jego Pracownikom i stworzenie dostępu do Internetu Pacjentom

Strategia powinna zawierać:
• Historię informatyzacji szpitala
• Stan aktualny informatyzacji (w tym inwentaryzacja osieciowania i sprzętu komputerowego)
• Potrzeby informacyjne (m.in. projekt sieci oraz wykaz sprzętu i oprogramowania)
• Etapy wdrożeniowe
• Efekt docelowy

Przykład takiej strategii – w załączniku do niniejszego tekstu. Poniżej kilka uwag praktycznych realizacji takiej strategii:

1. W praktyce konieczna jest świadomość, że informatyzacja jest długotrwałym procesem, a nie faktem zakupu sprzętu i oprogramowania.

2. Każda firma produkująca oprogramowanie jest przede wszystkim zainteresowana jego sprzedaniem, ale aby procesowi informatyzacji szpitala stało się zadość, ma nie tylko sprzedać oprogramowanie, ale także dostosować je do potrzeb użytkownika, wdrożyć – co trwa kilka miesięcy oraz zapewnić nadzór autorski nad oprogramowaniem. A szpital musi wiedzieć czego chce.

3. System informatyczny ma ułatwiać pracę, a nie ją komplikować – to bardzo istotne motto wszelkich działań informatyzacyjnych.

4. System informatyczny wymaga zmiany podejścia do dokumentowania procesów składających się na szeroko pojętą obsługę świadczeń medycznych. W związku z tym wymusza zmianę sposobu myślenia personelu (co czasem ciężko to przychodzi i przeciąga się w czasie).

5. Istotnym jest przyjęcie zasady, że to co jest pisane elektronicznie nie może być dublowane przez pisanie ręczne, sytuacja odwrotna jest dopuszczalna w celu uzupełnienia dokumentacji elektronicznej.

6. Trzeba zapewnić dostęp do terminali wszystkim pracownikom w czasie rzeczywistym. Ideałem byłoby używanie tabletów medycznych (przenośnych komputerów bezprzewodowo połączonych z systemem), jednak na obecnym etapie byłoby wskazane zapewnienie – bez większych ograniczeń – dostępu do komputerów stacjonarnych, w sposób proporcjonalny do zakresu tworzonej dokumentacji medycznej w formie elektronicznej dla danej grupy zawodowej. Bez tego system  nie będzie sprawnie działał.

7. Sieć informatyczna to jak sieć neuronalna w naszym mózgu – zawsze coś się może zdarzyć – w związku z tym powinny istnieć procedury awaryjne na czas braku dostępu do sieci (przede wszystkim nie należy zapominać o możliwościach użycia długopisu i kartki w celu np. zlecenia badania). Sieć informatyczna powinna mieć osobną, dedykowaną sieć zasilania; ideałem byłaby wirtualizacja bazy danych (istnienie dwóch wzajemnie się „pilnujących” i „kopiujących” głównych serwerów w sercu całego systemu) w celu zminimalizowania ryzyka utraty danych.

8. Należy wsłuchiwać się w zdanie użytkowników systemu co do jego niedoskonałości, korygować je, aczkolwiek zdarza się, że dużo do powiedzenia (narzekania) mają ci, którzy z systemu nie korzystają, albo nie korzystają z tej części, którą krytykują – warto to sprawdzić.

9. Odnosząc się do punktu 8 – należy sukcesywnie wykorzeniać myślenie, że system informatyczny będzie myślał za nas. On nas jedynie wspomoże w naszym myśleniu.

10. Dobrze skonstruowany system informatyczny umożliwia generowanie różnych raportów, w tym np. lekarskich, pod warunkiem wprowadzenia danych wejściowych do systemu.

11. System informatyczny szpitala musi być systemem zamkniętym (ochrona danych osobowych), co oznacza, że na komputerze pracującym w systemie pracownik nie może korzystać z Internetu i przenosić danych na i z innych elektronicznych nośników informacji.

12. Dostęp do danych systemu i ich modyfikacji powinien być jasno określony w dokumentach wewnętrznych szpitala.

13. W szpitalu musi funkcjonować ABI (administrator bezpieczeństwa informacji) oraz sprawny zespół informatyków.

Sławomir Tubek
kierownik Oddziału Chorób Wewnętrznych Szpitala Wojewódzkiego w Opolu

Czytaj więcej:    informatyzacja