• Drukuj
• Komentarze

Propedeutyka zarządzania w ochronie zdrowia w Polsce - stan na rok 2010 (cz. 9). Dług SPZOZ-u.

• Sławomir Tubek
• 07-12-2010 10:22

Od czasu do czasu pojawiają się (na szczęście coraz rzadziej, bo ogólna świadomość w zakresie systemu ochrony zdrowia rośnie) doniesienia o zadłużonych na wielomilionowe kwoty samorządowych szpitalach.

Ponieważ problem długu SPZOZ-u jest problemem specyficznym, jak sama forma prawna SPZOZ, dlatego należy poświęcić temu kilka zdań.

Pojęcie długu
nie jest pojęciem idealnie precyzyjnym. Należy rozróżnić dwa pojęcia:
• ujemny wynik finansowy (pojęcie głównie księgowe, nie oznacza koniecznie braku gotówki, nie musi wiązać się z istnieniem zobowiązań wymagalnych, czyli sytuacja może niekomfortowa, ale nie tragiczna),
• zobowiązania wymagalne (poza tym, że jest to pojęcie księgowe, oznacza z reguły brak gotówki = niewypłacalność, czyli sytuację i niekomfortową i tragiczną, stanowiącą odpowiednik prawdziwego, a w przypadku SPZOZ-u – często narastającego zadłużenia).

Ujemny wynik finansowy roczny księgowo ulega sumowaniu w poszczególnych latach, co wpływa na zmniejszenie wartości firmy jako całości. W przypadku SPZOZ-u jako jednostki organizacyjnej samorządu terytorialnego mającej osobowość prawną niejako „wisi w powietrzu”. Prawnie nie stanowi problemu finansowego samorządu przez cały czas istnienia SPZOZ-u (bo SPZOZ ma osobowość prawną, a więc i odrębność finansową), dopiero z chwilą likwidacji przechodzi księgowo na organ założycielski, czyli samorząd terytorialny, pogarszając jego sytuację finansową.

Proces likwidacji
SPZOZ może ciągnąć się latami, toteż sytuacja zawieszenia problemu też może trwać lata. Całe szczęcie, że Regionalne Izby Obrachunkowe, m.in. pilnujące prawidłowości prowadzenia finansów samorządów, dojrzały w końcu ten problem i mimo braku regulacji prawnej – w ocenie sytuacji finansowej samorządu terytorialnego biorą pod uwagę sytuację finansową jego SPZOZ-u (SPZOZ-ów), co w istotny sposób wpłynęło na poziom świadomości w samorządach w zakresie ich roli właścicielskiej w stosunku do SPZOZ-ów.

Podobnie – zobowiązania wymagalne SPZOZ-u stanowią bezpośredni problem jego organu założycielskiego po likwidacji SPZOZ-u. Do tego czasu trwa typowa sytuacja patowa: publiczny zakład opieki zdrowotnej nie ma środków finansowych na uregulowanie zobowiązań (co progresywnie, chociażby ze względu na ustawowe odsetki karne, pogarsza jego i tak złą sytuację finansową), a jego organ założycielski – nawet jeśli by chciał – nie może, bez wszczęcia procesu likwidacji SPZOZ-u – regulować jego zobowiązań.

Słowo „likwidacja” brzmi groźnie i mało kto słucha (zwłaszcza pracownicy danego SPZOZ-u i niektórzy politycy), że może być ona (i często jest, jak w przypadku spółek) jedyną drogą do stworzenia nowej organizacji, w nowej formie prawnej, a zajmującej się tym samym, co likwidowany SPZOZ, ale z czystym kontem i sprawniej zarządzanej.

Brak reakcji
organu założycielskiego na narastające zobowiązania wymagalne SPZOZ-u doprowadza ostatecznie do paraliżu funkcjonalnego jednostki oraz bezpośredniego zagrożenia zdrowia i życia patrycjalnych pacjentów. Niestety, takie sytuacje w rzeczywistości miały miejsce, mimo określonych ustawowo kierunków działania samorządu terytorialnego w tego rodzaju sytuacji.

Brak podjęcia działań przez samorząd nie jest jednak obwarowany sankcjami karnymi, kolegialność samorządu z kolei powoduje brak winy jednostki – danego człowieka – w wymiarze prawnym, co też miało miejsce w rzeczywistości. Wykazywana przez Najwyższą Izbę Kontroli wina samorządu terytorialnego za wielomilionowe zobowiązania SPZOZ-u miała dla decydentów tylko wymiar społeczny i polityczny, nie finansowy i nie karny.

Jednak – poprzez ten wymiar społeczny i polityczny – wyraźnie wpłynęła na poziom wiedzy i świadomości osób tworzących samorząd terytorialny co do jego roli w zakresie organizacji ochrony zdrowia i odpowiedzialności za nią.

Tak więc można powiedzieć, że dziesięcioletnie problemy i bolesne doświadczenia systemu ochrony zdrowia w Polsce – od 1999 roku – nie poszły na marne.

Sławomir Tubek
kierownik Oddziału Chorób Wewnętrznych Szpitala Wojewódzkiego w Opolu

Czytaj więcej:    zadłużenie szpitali |  zobowiązania wymagalne |  zobowiązania szpitali