Stopa cukrzycowa: to pielęgniarki mogą zmienić smutne statystyki amputacji

Coraz młodsi diabetycy tracą kończyny z powodu zespołu stopy cukrzycowej. Statystyki wskazują, że amputacje kończyn na całym świecie dotyczą w 70 proc. właśnie chorych na cukrzycę. Dlatego tak ważna jest profilaktyka. Specjaliści uważają, że częsta ocena stanu stóp diabetyków mogłaby znacznie zmniejszyć liczbę amputacji.

Justyna Kapuściok, prezes Polskiego Towarzystwa Podologicznego podczas niedawnej VIII Konferencji Polskiej Federacji Edukacji w Diabetologii „Powikłania i cukrzyca - luksus posiadania wyobraźni”, tłumaczyła, że te przykre statystyki może zmienić jedynie profilaktyka.

Ocenia, że problem zespołu stopy cukrzycowej został nagłośniony i to już spowodowało, że zmniejszyła się ilość dużych amputacji. Chociaż trzeba przyznać, że coraz częściej amputacje trzeba przeprowadzać już u młodych, aktywnych zawodowo 20-30-letnich diabetyków.

Zdaniem specjalistki pielęgniarstwa diabetologicznego Mirosławy Młynarczuk, nie zawsze te najbardziej widoczne i rozległe zmiany na stopie są tymi najgroźniejszymi: - Czasami małe owrzodzenie jest dużo gorsze. Okazuje się na przykład, że penetruje w głąb stopy, aż do kości.

Chorzy na cukrzycę w ramach zespołu stopy cukrzycowej mogą mieć właśnie owrzodzenia, ale również modzele czy nadmierne łuszczenie skóry na stopach.

Różne stopy, różne problemy

Jak wyjaśnia Justyna Kapuściok istniej podział stóp cukrzycowych w zależności od rodzaju uszkodzeń. Wyróżnia się stopę naczyniową, neuropatyczną i autonomiczną.

Stopa naczyniowa (niedokrwienna) to prawdopodobnie najgorszy rodzaj stopy cukrzycowej. Ten rodzaj stopy źle rokuje. Trzeba udrażniać naczynia, żeby poprawić stan chorego. Jest to też niezwykle bolesna dolegliwość. Pacjenci z powodu bólu często decydują się na amputację.

Stopa neuropatyczna to stopa cukrzycowa, w której występują zaburzenia czucia z powodu uszkodzenia nerwów. - Pacjenci często człapią chodząc, nie przenoszą ciężaru ciała z palców na pięty, ranią się, ponieważ nie czują bólu. Bywa, że obetną sobie opuszek palca podczas zabiegów pielęgnacyjnych przy stopach - wyjaśnia prezes Kapuściok.

Stopa autonomiczna charakteryzuje się natomiast przesuszeniami, skóra na stopie nie produkuje potu, dochodzi też do przecieków tętniczo-żylnych.

Jak tłumaczy Mirosława Młynarczuk jeśli chodzi o stopę neuropatyczną, to w tym przypadku wcale nie powinno dochodzić do amputacji: - Jest to stopa ukrwiona. Kiedy jest dobrze leczona nie powinno być amputacji. Niestety pacjenci nie trafiają na czas do specjalisty. Czasami bywa, że oczekiwanie do poradni jest tak długie, iż na leczenie jest za późno.

Podobnie uważa Justyna Kapuściok: - Jest dużo amputacji, dlatego, że NFZ nie finansuje profilaktyki w tym obszarze.

Zanim będzie za późno

Zdaniem Justyny Kapuściok to bardzo ważne, aby w porę, kiedy nie ma jeszcze owrzodzeń, zauważyć, że ze stopami pacjenta nie wszystko jest w porządku.

- Można wykonać badanie czucia wibracji. Przeprowadza się je za pomocą kalibrowanego kamertonu. Można też wykonać badanie czucia nacisku monofilamentem lub badanie czucia bólu za pomocą ostro zakończonej igły neurotips, czy badanie czucia za pomocą thip-therm-u. Wiele możemy dowiedzieć się też dzięki badaniu tętna na stopie. Ta diagnostyka pozwala określić z jakim rodzajem stopy cukrzycowej mamy do czynienia - wyjaśnia.

Oczywiście bardzo duże znaczenia ma tez dobrze przeprowadzony wywiad.

- Trochę zapomnieliśmy o tej najprostszej metodzie diagnostyki, jaką jest wywiad. Trzeba dowiedzieć się jakie obuwie nosi pacjent, jakie miał urazy stóp, czy stopa jest ciepła czy zimna.

Zdaniem specjalistek wdrożenie profilaktyki i oglądanie przez pielęgniarkę w poradni stóp diabetyków mogłoby zmniejszyć ilość amputacji nawet o dwie trzecie.

- System jest niewydolny, ale same spróbujmy coś zrobić - mówiła prezes Kapuściok .

Higiena przede wszystkim

Mirosłwa Młynarczuk zwraca uwagę, że stopy diabetyka, to stopy szczególne i trzeba o nie szczególnie dbać.

- W cukrzycy to bardzo ważne. Nie wolno np. moczyć nóg. Trzeba dbać o paznokcie. To wydaje się oczywiste, jednak miałam pacjenta, który 10 lat nie obcinał paznokci u stóp.

Obcinanie paznokci to czynność, o której pielęgniarki diabetologiczne często muszą przypominać swoim pacjentom.

- Ja zawsze proszę, żeby obcinać paznokcie pierwszego dnia każdego miesiąca - mówi Kapuściok.

Paznokcie i ich pielęgnacja u chorych na cukrzycę to rzecz kłopotliwa, szczególnie jeśli chodzi o ich skracanie.

- Szczególnie ci, co słabo widzą, nie powinni sami obcinać paznokci, ponieważ nie mając w stopach czucia narażają się czasami na rozległe urazy. Bywa, że obcinają sobie opuszki palców. Albo ktoś musi pacjentowi pomóc, albo skracanie odbywa się za pomocą nieostrego pilnika - mówi Młynarczuk.

Generalnie, żeby pielęgnacja była skuteczna musi być wykonywana, dlatego specjalistki dają pacjentom indywidualne zalecenia na piśmie, a przy następnej wizycie, rozliczają pacjenta ze stosowania się do zaleceń.

Ważne są też podstawy, czyli mycie stóp. Nie wszyscy niestety dbają o higienę tak jak należy nawet chorując na cukrzycę.

- Do mycia stóp diabetycy powinni stosować emulsje myjące o PH 5,5. Odchodzimy już od szarego mydła, które ma odczyn zasadowy, a to dobre środowisko do rozwoju bakterii. W przypadku ran emulsja powinna zawierać też składnik antyseptyczny - instruuje Justyna Kapuściok.

Dodaje, że należy stosować też odpowiednie kremy po myciu stóp np. z mocznikiem. Jednak mocznik należy stosować z umiarem i np. nie smarować kremami z mocznikiem ran. Nie wolno też smarować kremami skóry pomiędzy palcami, bo sprzyja to rozwojowi w tym miejscu bakterii. Generalnie należy natłuszczać i nawilżać stopy.

Oczywiście najważniejsze, żeby pacjent w ogóle regularnie mył stopy, zmieniał skarpety i miał wygodne, najlepiej skórzane obuwie.

- Ostatnio kupiłam sama pacjentowi skarpety. Przyszedł na zmianę opatrunku w tak nieświeżych, że zepsułby całe, żmudne leczenie tymi brudnymi skarpetami - opowiada Mirosława Młynarczuk.

Kolejny problem to obuwie. Pacjenci z neuropatią często noszą za małe. Nie czują, że but uwiera, a właśnie oni powinni mieć bardzo wygodne buty bo mają zachwiania równowagi

Specjalistki przypominają, że chorzy na cukrzycę, często maja problemy z grzybicą. Jednak leczyć należy ostre fazy grzybicy. Trzeba też pamiętać, że w stopie neuropatycznej pacjent nie czuje swędzenia przy grzybicy. Ważne jest, żeby w przypadku kiedy zakażony grzybicą ma owrzodzenia, wykonać badanie mykologiczne, ponieważ owrzodzenia mogą być zakażone grzybicą.

Oglądajmy stopy

Mirosława Młynarczuk uważa, że wiele stóp cukrzycowych można uratować, jeśli pielęgniarki w poradniach POZ i poradniach diabetologicznych będą przeprowadzać oględziny stóp wszystkich pacjentów z cukrzycą, którzy zgłaszają się na wizytę do lekarza.

- Oglądajmy pacjentom stopy. Weźmy sprawy w swoje ręce. To właśnie pielęgniarki mają kompetencje do tego, żeby prowadzić profilaktykę - apeluje.

 

 

 

Podobał się artykuł? Podziel się!
comments powered by Disqus

BĄDŹ NA BIEŻĄCO Z MEDYCYNĄ!

Newsletter

Najważniejsze informacje portalu rynekzdrowia.pl prosto na Twój e-mail

Rynekzdrowia.pl: polub nas na Facebooku

Rynekzdrowia.pl: dołącz do nas na Google+

Obserwuj Rynek Zdrowia na Twitterze

RSS - wiadomości na czytnikach i w aplikacjach mobilnych

POLECAMY W PORTALACH