Iwona Bączek | 15-12-2014 14:08

Plany mamy obiecujące

Co ważnego wydarzyło się w polskiej onkologii w 2014 r.? Wydaje się, że na szczególną uwagę zasługują trzy wydarzenia: polski Cancer Plan oraz projekty: pakietu onkologicznego i tzw. szybkiej ścieżki w diagnostyce i leczeniu chorób nowotworowych.

3 lipca br. prof. Jacek Jassem, do niedawna przewodniczący Zarządu Głównego Polskiego Towarzystwa Onkologicznego, poinformował, że po wielu miesiącach prac Strategia Walki z Rakiem w Polsce 2015-2024 została przekazana do Ministerstwa Zdrowia. Głównym celem Strategii jest poprawa populacyjnych wskaźników zachorowalności i umieralności związanych z chorobami nowotworowymi w Polsce oraz poprawa jakości życia chorych na nowotwory.

U źródeł jej powstania leży długotrwała, pogłębiająca się frustracja polskiego środowiska medycznego, które od dawna nie ma możliwości wykorzystania wszystkiego, co oferuje pacjentowi współczesna medycyna. - Dlatego nasz kraj rażąco odstaje od reszty Europy, a polscy chorzy nie mają dostępu do tego, co jest w zasięgu pacjentów w innych państwach. Taka sytuacja uniemożliwia w zasadzie wykonywanie zawodu lekarza - mówił wówczas prof. Jassem.

- Od samego początku działaliśmy w uzgodnieniu z resortem zdrowia, aby nasz projekt nie okazał się kolejną petycją, ale czymś znacznie więcej - wskazał profesor.

Strategia Walki z Rakiem w Polsce (dokument liczący 142 strony) proponuje podjęcie 90 działań, które zrealizują 30 celów operacyjnych w 5 obszarach: organizacji i zarządzania systemem zwalczania chorób nowotworowych, nauki i badań nad rakiem, profilaktyki pierwotnej i wtórnej, diagnostyki i leczenia oraz jakości życia w trakcie i po leczeniu.

Twórcy Strategii zaproponowali m.in. zniesienie limitów w onkologii, wyposażenie lekarzy POZ w dodatkowe kompetencje diagnostyczne oraz przejęcie przez nich koordynacji pierwszego etapu postępowania prowadzącego do rozpoznania lub wykluczenia nowotworu.

Ponadto w ciągu pięciu lat miałaby powstać - na bazie już istniejących placówek - sieć 200-300 ośrodków szybkiej diagnostyki onkologicznej (OSD). Będzie w nich realizowany, według jednolitych standardów jakościowych i proceduralnych, bez limitów ilościowych, pełny proces diagnostyczny. Strategia mówi także o wielodyscyplinarnych konsyliach lekarskich, ośrodkach kompetencji zajmujących się leczeniem poszczególnych rodzajów nowotworów, dostępności nowoczesnych metod leczenia, wprowadzeniu szybkiej ścieżki dla niektórych decyzji refundacyjnych, łatwiejszych zmianach w programach lekowych i rozwoju diagnostyki molekularnej, decydującej o zastosowaniu leczenia celowanego.

- Dzięki Strategii zmieniło się postrzeganie onkologii w Polsce. Nie może być ona jednak utożsamiana z ustawami pakietowymi, które obejmują o wiele węższy zakres - podkreślał prof. Jacek Fijuth, przewodniczący ZG PTO, podczas X Forum Rynku Zdrowia.

Z kolei prof. Piotr Rutkowski, kierownik Kliniki Nowotworów Tkanek Miękkich, Kości i Czerniaków Centrum Onkologii - Instytutu im. Marii Skłodowskiej-Curie w Warszawie, prezes Polskiego Towarzystwa Chirurgii Onkologicznej, wskazywał, że wdrożenie Strategii wymaga aktów wykonawczych. - Tego oczekujemy zarówno od MZ, jak i od NFZ. Bez tego nie ruszymy dalej. Od czerwca nic się jednak w tym zakresie nie dzieje - dodał ekspert.

Pakiet onkologiczny

Nowelizacja ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych z 22 lipca 2014 r. wprowadziła tzw. pakiet onkologiczny, zawierający niektóre elementy Strategii. Zakłada on zniesienie limitów w leczeniu onkologicznym, co oznacza, że szpitale i przychodnie nie będą odsyłały pacjentów z powodu przekroczenia limitu umowy z NFZ. Kolejną nowością jest szybka ścieżka diagnostyczna i terapeutyczna dla pacjentów z podejrzeniem nowotworu.

Wdrożona będzie także Karta onkologiczna - dokument zawierający wszystkie informacje o leczeniu. Pacjent z kartą będzie traktowany priorytetowo przez placówki medyczne. Po zakończeniu leczenia karta będzie przekazywana pacjentowi, co umożliwi lekarzowi POZ dostęp do pełnej informacji na temat leczenia.

Prof. Jacek Jassem od początku nie ukrywał, że nie do końca wierzy, iż zmiany przyjęte przez rząd pomogą pacjentom. Ocenił, że do osiągnięcia sukcesu brakuje lekarzy. Wskazał także, że wdrażanie pakietu bez dodatkowych środków nie wróży dobrze temu przedsięwzięciu. W ocenie profesora trzeba naprawić cały system i podnieść zarobki lekarzy POZ. - Nie da się w zepsutym aucie naprawić tylko jednej części i liczyć na to, że samochód pojedzie - przekonywał.

Specjaliści nie szczędzili krytyki także w przypadku wspomnianej Karty diagnostyki i leczenia onkologicznego, której wzór MZ przedstawiło do konsultacji 21 października br.

- Karta onkologiczna jest bardzo złożonym dokumentem - liczy siedem stron i odzwierciedla całą historię choroby. Jest nadmiernie szczegółowa i trudno powiedzieć czy potrzebna, szczególnie w dobie dokumentacji elektronicznej. Sądzę, że będzie kolejnym przyczynkiem do sprawozdawczości i biurokratyzacji postępowania, a wcale nie podniesie jakości świadczeń. Ponadto Karta powinna być wydana pacjentowi, który ma rozpoznanie nowotworu. Jeżeli będziemy chcieli ją wykorzystać do masowego screeningu społeczeństwa, chyba nie spełni ona swojego zadania - mówił prof. Piotr Rutkowski podczas X Forum Rynku Zdrowia.

Finansowanie "szybkiej ścieżki"

Realizacja świadczeń opieki zdrowotnej związanych z diagnostyką i leczeniem onkologicznym w ramach tzw. szybkiej ścieżki onkologicznej oraz zasady ich finansowania są głównymi założeniami projektu zarządzenia prezesa NFZ w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju leczenie szpitalne, przedstawionego do konsultacji 5 listopada br.

Świadczeniodawcy realizujący leczenie pacjentów z kartą diagnostyki i leczenia onkologicznego będą musieli zagwarantować pacjentowi terminową i kompleksową realizację świadczeń onkologicznych odpowiednio w trybie hospitalizacji, leczenia jednego dnia i ambulatoryjnym. Oznacza to możliwość udzielania wszystkich świadczeń "pod jednym dachem", jak i w ramach umów o współpracy lub podwykonawstwo.

Na potrzeby rozliczania świadczeń związanych z leczeniem onkologicznym wprowadzono nowy mechanizm rozliczania, tzw. zakres skojarzony nielimitowany. Oznacza to, że w umowie zostaną wyodrębniane środki przeznaczone wyłącznie na realizację wskazanych produktów w ramach pakietu onkologicznego.

Wprowadzony mechanizm finansowania świadczeń onkologicznych na podstawie karty diagnostyki i leczenia onkologicznego będzie miał zastosowanie w przypadku świadczeniodawców spełniających warunki dla realizacji tych świadczeń, określone w rozporządzeniu w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu leczenia szpitalnego.

Dodatkowo, w katalogu do sumowania i katalogu świadczeń odrębnych, utworzono nowe produkty dedykowane do rozliczenia opracowania przez konsylium planu leczenia pacjenta onkologicznego oraz koordynacji procesu terapeutycznego przez wyznaczonego koordynatora.

W zakresie radioterapii wprowadzono możliwość finansowania noclegu pacjentów poza oddziałem szpitalnym, co likwiduje potrzebę hospitalizacji pacjenta jedynie z powodów geograficznych. W tym celu wprowadzono specjalny nowy produkt i nową wycenę w wysokości około 156 zł za osobodzień (przy pozostawieniu obecnie funkcjonującej wyceny świadczenia). Jednocześnie zwiększono wycenę leczenia pacjentów z powikłaniami po radioterapii nawet do kwoty około 468 zł. Jest to stawka wyższa niż obecnie obowiązująca za hospitalizację do radioterapii.