Są standardy, ale potrzebne zmiany w prawie

Projekt standardów łagodzenia bólu porodowego nie poprawi sytuacji rodzących w zakresie dostępu do znieczuleń bólu porodowego - uważa Katarzyna Sabiłło, prezes Fundacji Lege Pharmaciae. Przekonuje, że - aby stało się inaczej - konieczne są zmiany w prawie.

28 września br. minister zdrowia zaprezentowała projekt standardów łagodzenia bólu porodowego. Trudno w pełni odnieść się do treści projektu, gdyż nie jest dostępny na stronach Ministerstwa Zdrowia. Można więc jedynie skomentować doniesienia prasowe w tej sprawie.

Na podstawie tych doniesień oraz biorąc pod uwagę aktualny stan prawny, można sądzić, że projekt ten nie wpłynie realnie na poprawę sytuacji kobiet w zakresie korzystania ze znieczulenia podczas porodu, szczególnie zaś znieczulenia zewnątrzoponowego (ZZO). A to z trzech zasadniczych powodów.

Poza koszykiem
ZZO zastosowane w celu zniesienia/uśmierzenia bólu nadal pozostaje poza koszykiem świadczeń gwarantowanych, czyli będzie ono nadal przysługiwać jedynie tym pacjentkom, u których istnieją określone wskazania medyczne definiujące ich poród jako „niestandardowy.

Według Ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (ustawa o świadczeniach) ZZO, jako procedura zniesienia/uśmierzenia bólu, nie jest, co do zasady, świadczeniem gwarantowanym dla wszystkich rodzących. Przysługuje ono bezpłatnie tylko tym rodzącym, których poród jest „niestandardowy” i wskazania medyczne niejako wymuszają udzielenie znieczulenia. Koszyk nie obejmuje ZZO zastosowanego jedynie w celu uśmierzenia bólu porodowego.

W związku z powyższym, ZZO udzielane poza określonymi wskazaniami medycznymi jest nie świadczeniem gwarantowanym finansowanym ze środków publicznych.

Potwierdzają to również zapisy Rozporządzenia w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu leczenia szpitalnego (rozporządzenie w sprawie świadczeń) oraz Rozporządzenia w sprawie standardów postępowania oraz procedur medycznych przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych z zakresu opieki okołoporodowej sprawowanej nad kobietą w okresie fizjologicznej ciąży, fizjologicznego porodu, połogu oraz opieki nad noworodkiem (rozporządzenie w sprawie standardów). To drugie zostało, nota bene, uchylone Ustawą o działalności leczniczej, jednak obowiązuje do czasu wydania nowego rozporządzenia, nie dłużej jednak niż 12 miesięcy.

Zapisy dwóch powyższych rozporządzeń jednoznacznie wskazują, że ZZO jest świadczeniem gwarantowanym tylko i wyłącznie w określonych wskazaniach medycznych. Wynika z nich bowiem, iż każde znieczulenie farmakologiczne, czyli również ZZO, wykracza poza okołoporodowe standardy postępowania. Może ono zatem być udzielane w ramach świadczenia gwarantowanego - porodu - jedynie w sytuacjach, określonych jako czynniki ryzyka identyfikowane przed i w trakcie porodu.

Zniesieniu bólu nie jest wśród nich wymienione. Oznacza to, iż NFZ nie zrefunduje znieczulenia farmakologicznego, w tym ZZO zastosowanego do złagodzenia/uśmierzenia bólu porodowego i projekt standardów nic w tym zakresie nie jest w stanie zmienić.

Standardy takie jak w katalogu
Standardy postępowania medycznego nie rozszerzają już istniejącego katalogu świadczeń gwarantowanych, Nie wpływają one zatem na zakres procedur wchodzących w skład porodu jako świadczenia gwarantowanego.

Zgodnie z art. 22 ust. 5 Ustawy o działalności leczniczej, standardy postępowania medycznego znajdują się poza koszykiem świadczeń gwarantowanych, tak jak miało to miejsce w przypadku zastąpionej nią Ustawy o ZOZ-ach, w której kwestie te definiował art. 9 ust. 3. Mogą być one określane przez ministra zdrowia, w drodze rozporządzeń, jedynie w celu ”zapewnienia odpowiedniej jakości świadczeń zdrowotnych”, ale nie ich rozszerzenia.

Oznacza to w praktyce, że opublikowanie rozporządzenia w sprawie standardów łagodzenia bólu porodowego nic nie zmieni w obecnym zakresie dostępności znieczuleń bólu porodowego, gdyż nie jest to prawnie możliwe dopóty, dopóki procedura zniesienia/uśmierzenia bólu nie zostanie objęta koszykiem świadczeń gwarantowanych. Propozycja zmiany koszyka nie została przedstawiona przez Ministerstwo Zdrowia, więc należy uznać, że nie jest równolegle planowana.

Poza wskazaniami - bez znieczulenia
Nie uległo zmianie stanowisko Ministerstwa Zdrowia mówiące, iż pobieranie jakichkolwiek opłat przez publiczne ZOZ-y jest niezgodne z prawem. Oznacza to, że jeśli pacjentka chce skorzystać ze ZZO w publicznym ZOZ-ie w celu zniesienia/uśmierzenia bólu, a nie istnieją u niej określone wskazania medyczne, w których ZZO jest refundowane, nie może wnieść za nie opłaty, czyli jest niejako zmuszona do rodzenia w bólu.

Zgodnie z przyjęta przez Ministerstwo Zdrowia interpretacją, publiczne ZOZ-y nie mają prawa pobierać jakichkolwiek opłat od pacjentów. Zakaz ten oznacza dla pacjentek, nie kwalifikujących się do wąskiego zakresu udzielania ZZO we wskazaniach koszykowych, blokadę dostępu do nowoczesnej metody uśmierzania bólu porodowego. Stanowi to tym samym zaprzeczenie ich uprawnień konstytucyjnych. ZZO udzielane jedynie w celu uśmierzenia bólu, bez istniejących wskazań medycznych, nie jest świadczeniem gwarantowanym.

Tak więc, pacjentka, u której nie stwierdzono wskazań medycznych do znieczulenia farmakologicznego, w tym ZZO, ale w stosunku do której nie istnieją przeciwwskazania do zastosowania takiego znieczulenia, nie mając gwarancji znieczulenia w ramach ubezpieczenia, musi mieć prawo, aby za to znieczulenie zapłacić, niezależnie od faktu bycia ubezpieczoną czy też statusu placówki, w której ze świadczenia korzysta.

Każda pacjentka oprócz uprawnień z tytułu ubezpieczenia ma bowiem także podmiotowe prawo do decydowania o własnym zdrowiu i życiu, w tym o znieczuleniu w czasie porodu. Prawo to wynika bezpośrednio z art. 68 ust. 1 Konstytucji („Każdy ma prawo do ochrony zdrowia”).

Zapomina się o nim koncentrując się jedynie na obowiązkach Państwa wynikających z ust. 2 tego przepisu („Obywatelom, niezależnie od ich sytuacji materialnej, władze publiczne zapewniają równy dostęp do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych. Warunki i zakres udzielania świadczeń określa ustawa.”).

Uprawnienia ubezpieczeniowe wynikające ze wspomnianego ust. 2 nie mogą jednak stanowić ograniczenia uprawnień podmiotowych z ust. 1. Projekt standardów łagodzenia bólu porodowego, niezależnie od jego kształtu, nie ma jakiegokolwiek wpływu na aktualnie obowiązującą interpretację.



Podobał się artykuł? Podziel się!
comments powered by Disqus

BĄDŹ NA BIEŻĄCO Z MEDYCYNĄ!

Newsletter

Najważniejsze informacje portalu rynekzdrowia.pl prosto na Twój e-mail

Rynekzdrowia.pl: polub nas na Facebooku

Rynekzdrowia.pl: dołącz do nas na Google+

Obserwuj Rynek Zdrowia na Twitterze

RSS - wiadomości na czytnikach i w aplikacjach mobilnych

POLECAMY W PORTALACH