PRAWO W OCHRONIE ZDROWIA

Zmiany w ustawie chyba nie do końca przemyślane. Czy wolontariusze znikną z polskich szpitali?

Organizacje pozarządowe działające w oparciu o wolontariat w instytucjach leczniczych zawiązały Koalicję dla Wolontariatu, która prowadzi akcję „Stop likwidacji wolontariatu”. Impulsem do tego działania są planowane przez Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej zmiany w ustawie o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie.

- Zmiany te, jeżeli zostaną wprowadzone, będą skutkowały likwidacją wolontariatu w szpitalach i innych jednostkach leczniczych - przestrzega Paweł Hermanowski, koordynator akcji.

Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej w projekcie z 20 kwietnia br. dotyczącym zmiany ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie proponuje (art. 1 pkt 13 projektu) uchylenie pkt. 4 w art. 42 ust. 1 już istniejącej ustawy.

Jak tłumaczy portalowi rynekzdrowia.pl Małgorzata Łukowiak-Verschelden, radca prawny, wspólnik w Kancelarii Prawnej Piszcz, Norek i Wspólnicy w Poznaniu, ta drobna z pozoru zmiana może wprowadzić „przewrót” w zasadach funkcjonowania wolontariatu w podmiotach leczniczych, a więc zarówno szpitalach i przychodniach, jak i w hospicjach, bez względu na strukturę własnościową czy organizacyjną tych podmiotów.

Niosą bezinteresowną pomoc
Paweł Hermanowski przypomina, że wolontariat w Polsce to oddolna inicjatywa ludzi charakteryzujących się zanikającymi już wartościami: - Są to wartości, które należy chronić i pielęgnować, a nie odwrotnie. To bezinteresowne poświecenie kilku godzin ze swojego czasu dla osoby, która tego potrzebuje.

Dodaje, iż wolontariusz robi wszystko żeby pomóc, nie wchodząc w kompetencje lekarskie. Jest to działalność pozamedyczna. Wsparcie drugiego człowieka, rozmowa, przeczytanie ulubionej książki, ale też pomoc w codziennych czynnościach, jak wyjście do toalety, czy odszukanie gabinetu lekarskiego.

- W dużych szpitalach to wolontariusze wskazują gdzie pan/ pani ma się udać, aby uzyskać pomoc, podprowadzają, pomagają w karmieniu - wyjaśnia dr Jerzy Giermek, kierownik Centralnego Ośrodka Koordynującego Populacyjny Program Wczesnego Wykrywania Raka Piersi, onkolog z Centrum Onkologii - Instytut w Warszawie.

Zwraca uwagę na osobisty kontakt wolontariuszy z chorymi: - Rozmowa, wsparcie psychiczne, chęć wysłuchania, to też ogromnie ważne dla osób, które akurat nie mają oparcia w rodzinie lub mają poczucie, że nikt ich rozumie. To jest nie do zastąpienia.

Zwłaszcza że, jak przyznaje prof. Wojciech Woźniak, kierownik Kliniki Chirurgii Onkologicznej Dzieci i Młodzieży w Instytucie Matki i Dziecka w Warszawie, personel medyczny z racji pełnionych obowiązków ma dużo innych czynności do wykonania, typowo usługowo-medycznych.

- Wolontariusze wypełniają tę lukę, która może pojawić się w kontaktach personelu z chorym, dają pacjentom wsparcie psychologiczne - przyznaje prof. Woźniak.

Prof. Tadeusz Robak, prezes Polskiego Towarzystwa Hematologów i Transfuzjologów, podkreśla aspekt finansowy.

- W dobie liczenia kosztów, kiedy liczba pielęgniarek jest limitowana, jeśli pojawia się ktoś, kto jest do tego przygotowany i chce bezinteresownie pomóc, trzeba to wspierać i szanować - mówi prof. Robak, dodając jednocześnie, że na oddziałach, którymi kieruje są tak ciężko chorzy ludzie, że każda pomoc jest potrzeba. 

Jemu obecność wolontariuszy nie przeszkadza. Wręcz przeciwnie.

- Ich obecność nie jest uciążliwa. Jeśli akurat, w danym momencie „przeszkadzają” na oddziale, to mówimy, że bardzo przepraszamy, ale chcemy coś takiego zrobić i zapraszamy później. Ale to się zawsze dzieje na zasadzie partnerskiej rozmowy, a nie na zasadzie wypraszania kogoś - podsumowuje prof. Woźniak.

Będzie więcej szkody niż pożytku
Małgorzata Łukowiak-Verschelden, podkreśla iż uchylany - przynajmniej w ministerialnym projekcie - zapis art. 42 ust. 1 pkt 4 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie w brzmieniu „Wolontariusze mogą wykonywać, na zasadach określonych w niniejszym rozdziale, świadczenia na rzecz (…) podmiotów leczniczych w rozumieniu przepisów o działalności leczniczej w zakresie wykonywanej przez nie działalności leczniczej” został wprowadzony do ustawy o wolontariacie z mocy przepisów ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej.

- Celem wprowadzenia omawianego punktu było utrzymanie dotychczasowego status quo działalności wolontariatu w hospicjach i szpitalach. Ustawa o działalności leczniczej, wprowadziła bowiem zasadę, zgodnie z którą działalność lecznicza ma charakter regulowanej działalności gospodarczej - tłumaczy Łukowiak-Verschelden.

Jak zauważa, aktualnie projektowana zmiana uchyla zasadę, iż działalność wolontariuszy możliwa jest w ramach funkcjonowania podmiotów leczniczych.

Nie jest to zmiana przypadkowa, ale w pełni intencjonalna. W uzasadnieniu do projektu zmian ustawy o wolontariacie Ministerstwo Pracy i Polityki Socjalnej expressis verbis wskazuje, iż skoro "działalność polegająca na udzielaniu świadczeń zdrowotnych jest w świetle przepisów o działalności leczniczej kwalifikowaną działalnością gospodarczą, korzystanie ze świadczeń wolontariuszy przy prowadzeniu tej działalności jest sprzeczne z zasadami konkurencji oraz narusza spójność systemową regulacji dotyczącej wolontariatu".

Przesłanką do uchylenia możliwości działania wolontariuszu w podmiotach leczniczych ma być zatem przesłanka konkurencji i wzajemnej konkurencyjności podmiotów leczniczych. Uzasadnienie to wydaje się nie brać pod uwagę specyfiki działania wolontariuszy i charakteru wolontariatu.

- Trzeba podkreślić, iż wejście w życie omawianej zmiany wyłączy de facto możliwość działania wolontariuszy w szpitalach czy hospicjach i to bez względu na to, czy podmiot ten działał będzie jako samodzielny publiczny zakład opieki zdrowotnej, fundacja, stowarzyszenie, czy jako spółka - mówi radca Małgorzata Łukowiak-Verschelden.

Równolegle do omawianych tutaj zmian toczą się prace nad nowelizacją ustawy o działalności leczniczej. W projekcie przygotowanym przez Ministerstwo Zdrowia proponuje się wyłączenie z definicji działalności gospodarczej takiej działalności leczniczej, która jest wykonywana jako działalność pożytku publicznego albo jako działalność charytatywno-opiekuńcza.

Mec. Ewa Rutkowska z kancelarii prawnej Baker & McKenzie w Warszawie podkreśla, że w świetle procedowanej ustawy o działalności leczniczej podmioty lecznicze w formie jednostki budżetowej będą mogły nadal angażować wolontariuszy. Inne podmioty lecznicze już nie, chyba że będą prowadzić działalność pożytku publicznego albo działalność charytatywno-opiekuńczą.

- Działalność prowadzona przez np. hospicja będzie zatem wyłączona spod pojęcia działalności gospodarczej, ergo będzie można w ramach hospicjów korzystać z pomocy wolontariuszy - przyznaje mec. Rutkowska.

Małgorzata Łukowiak-Verschelden dodaje jednak, że będzie to możliwe jedynie w wypadku wejścia w życie obu zmian.

- Wejście w życie wyłącznie zmiany do ustawy o wolontariacie, uniemożliwi, jak wspomniano, działalność wolontariuszy w hospicjach i w oddziałach szpitalnych - podkreśla.

W obronie wartości
Tak też procedowane zmiany rozumieją wolontariusze, którzy przeciwko nim protestują. Ich Koalicja założyła nawet stronę internetową: www.stoplikwidacjiwolontariatu.pl.

Zdaniem Pawła Hermanowskiego, jeśli zmiany zostaną wprowadzone zniszczą wieloletni dorobek wielu organizacji, które pozyskują wolontariuszy i przygotowują ich do pracy z ciężko chorymi pacjentami. Tymczasem profesjonalne przygotowanie wolontariuszy, aby mogli nieść pomoc na oddziałach szpitalnych, nie czyniąc przy tym szkody ciężko chorym ludziom, to długi i kosztowny proces.

Jak np. tłumaczy nam Łucja Werblińska, Przewodnicząca Ochotniczek Federacji Stowarzyszeń Amazonki, szkolenia wolontariuszy w tych stowarzyszeniach są prowadzone przez psychologów wg schematu światowego ruchu Reach to Recovery, podczas specjalnych warsztatów wyjazdowych, kilka razy w roku, a koszty tych szkoleń są opłacane w dużej mierze przez PFRON - Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Szkolenia kilku tysięcy ochotniczek są zatem opłacane z podatków wszystkich obywateli.

Dlatego, aby uchronić te wartości, w wyniku ustaleń Koalicji dla Wolontariatu 10 lipca został wystosowany list do Ministra Pracy i Polityki Społecznej z protestem wobec planowanych zmian oraz z prośbą o spotkanie przedstawicieli Koalicji z Ministrem "w celu przeprowadzeni rzeczywistych konsultacji społecznych z organizacjami, które od wielu lat działają na polu wolontariatu".

Jednocześnie podobne pismo - z prośbą o opinię planowanych zmian prawnych - wolontariusze wystosowali do ministra zdrowia Bartosza Arłukowicza.

- Jak na razie nie otrzymaliśmy żadnej odpowiedzi, jednak czekamy cierpliwie - twierdzi Hermanowski i zapewnia, że chodzi o naprawdę wyjątkową sprawę.

- Uważamy, że ministerstwo powinno z takimi organizacjami jak nasza konsultować zmiany, żeby wspólnie znaleźć jakieś rozwiązanie. Jeżeli dojdzie do tego spotkania w ministerstwie, to zaproponujemy konkretne rozwiązania prawne, po to tylko, żeby uchronić wolontariat w ochronie zdrowia - przekonuje.

Jak podaje poniedziałkowa (23 lipca) Rzeczpospolita, Ministerstwo Pracy broni się przed zarzutami stowarzyszeń i tłumaczy, że proponowana przez nie zmiana nie doprowadzi do likwidacji wolontariatu w szpitalach. Według interpretacji ministerialnych, osoby, które chcą pomagać, nadal będą mogły działać w publicznych ZOZ-ach oraz w ośrodkach prowadzonych na niekomercyjnych zasadach przez m. in. fundacje, organizacje pozarządowe, Kościoły czy związki wyznaniowe.

Zapewne jednak nie wszystko jest w tej kwestii jasne i precyzyjnie powiedziane, skoro wobec tak szerokiego sprzeciwu co do wspomnianych regulacji resort pracy zapewnił, że jeszcze raz przyjrzy się tym propozycjom i przeprowadzi kolejne konsultacje społeczne w tej sprawie. Na razie zdecydowano się przesunąć termin wejścia w życie nowelizacji z jesieni tego roku na rok 2013 - poinformowała gazeta.

Podobał się artykuł? Podziel się!

CZYTAJ TAKŻE

comments powered by Disqus

BĄDŹ NA BIEŻĄCO Z MEDYCYNĄ!

Newsletter

Najważniejsze informacje portalu rynekzdrowia.pl prosto na Twój e-mail

Rynekzdrowia.pl: polub nas na Facebooku

Rynekzdrowia.pl: dołącz do nas na Google+

Obserwuj Rynek Zdrowia na Twitterze

RSS - wiadomości na czytnikach i w aplikacjach mobilnych

POLECAMY W PORTALACH

Drodzy Użytkownicy!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych przetwarzamy Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.