PRAWO W OCHRONIE ZDROWIA

Zmiany w ustawie chyba nie do końca przemyślane. Czy wolontariusze znikną z polskich szpitali?

Organizacje pozarządowe działające w oparciu o wolontariat w instytucjach leczniczych zawiązały Koalicję dla Wolontariatu, która prowadzi akcję „Stop likwidacji wolontariatu”. Impulsem do tego działania są planowane przez Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej zmiany w ustawie o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie.

- Zmiany te, jeżeli zostaną wprowadzone, będą skutkowały likwidacją wolontariatu w szpitalach i innych jednostkach leczniczych - przestrzega Paweł Hermanowski, koordynator akcji.

Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej w projekcie z 20 kwietnia br. dotyczącym zmiany ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie proponuje (art. 1 pkt 13 projektu) uchylenie pkt. 4 w art. 42 ust. 1 już istniejącej ustawy.

Jak tłumaczy portalowi rynekzdrowia.pl Małgorzata Łukowiak-Verschelden, radca prawny, wspólnik w Kancelarii Prawnej Piszcz, Norek i Wspólnicy w Poznaniu, ta drobna z pozoru zmiana może wprowadzić „przewrót” w zasadach funkcjonowania wolontariatu w podmiotach leczniczych, a więc zarówno szpitalach i przychodniach, jak i w hospicjach, bez względu na strukturę własnościową czy organizacyjną tych podmiotów.

Niosą bezinteresowną pomoc
Paweł Hermanowski przypomina, że wolontariat w Polsce to oddolna inicjatywa ludzi charakteryzujących się zanikającymi już wartościami: - Są to wartości, które należy chronić i pielęgnować, a nie odwrotnie. To bezinteresowne poświecenie kilku godzin ze swojego czasu dla osoby, która tego potrzebuje.

Dodaje, iż wolontariusz robi wszystko żeby pomóc, nie wchodząc w kompetencje lekarskie. Jest to działalność pozamedyczna. Wsparcie drugiego człowieka, rozmowa, przeczytanie ulubionej książki, ale też pomoc w codziennych czynnościach, jak wyjście do toalety, czy odszukanie gabinetu lekarskiego.

- W dużych szpitalach to wolontariusze wskazują gdzie pan/ pani ma się udać, aby uzyskać pomoc, podprowadzają, pomagają w karmieniu - wyjaśnia dr Jerzy Giermek, kierownik Centralnego Ośrodka Koordynującego Populacyjny Program Wczesnego Wykrywania Raka Piersi, onkolog z Centrum Onkologii - Instytut w Warszawie.

Zwraca uwagę na osobisty kontakt wolontariuszy z chorymi: - Rozmowa, wsparcie psychiczne, chęć wysłuchania, to też ogromnie ważne dla osób, które akurat nie mają oparcia w rodzinie lub mają poczucie, że nikt ich rozumie. To jest nie do zastąpienia.

Zwłaszcza że, jak przyznaje prof. Wojciech Woźniak, kierownik Kliniki Chirurgii Onkologicznej Dzieci i Młodzieży w Instytucie Matki i Dziecka w Warszawie, personel medyczny z racji pełnionych obowiązków ma dużo innych czynności do wykonania, typowo usługowo-medycznych.

- Wolontariusze wypełniają tę lukę, która może pojawić się w kontaktach personelu z chorym, dają pacjentom wsparcie psychologiczne - przyznaje prof. Woźniak.

Prof. Tadeusz Robak, prezes Polskiego Towarzystwa Hematologów i Transfuzjologów, podkreśla aspekt finansowy.

- W dobie liczenia kosztów, kiedy liczba pielęgniarek jest limitowana, jeśli pojawia się ktoś, kto jest do tego przygotowany i chce bezinteresownie pomóc, trzeba to wspierać i szanować - mówi prof. Robak, dodając jednocześnie, że na oddziałach, którymi kieruje są tak ciężko chorzy ludzie, że każda pomoc jest potrzeba. 

Jemu obecność wolontariuszy nie przeszkadza. Wręcz przeciwnie.

- Ich obecność nie jest uciążliwa. Jeśli akurat, w danym momencie „przeszkadzają” na oddziale, to mówimy, że bardzo przepraszamy, ale chcemy coś takiego zrobić i zapraszamy później. Ale to się zawsze dzieje na zasadzie partnerskiej rozmowy, a nie na zasadzie wypraszania kogoś - podsumowuje prof. Woźniak.

Będzie więcej szkody niż pożytku
Małgorzata Łukowiak-Verschelden, podkreśla iż uchylany - przynajmniej w ministerialnym projekcie - zapis art. 42 ust. 1 pkt 4 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie w brzmieniu „Wolontariusze mogą wykonywać, na zasadach określonych w niniejszym rozdziale, świadczenia na rzecz (…) podmiotów leczniczych w rozumieniu przepisów o działalności leczniczej w zakresie wykonywanej przez nie działalności leczniczej” został wprowadzony do ustawy o wolontariacie z mocy przepisów ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej.

- Celem wprowadzenia omawianego punktu było utrzymanie dotychczasowego status quo działalności wolontariatu w hospicjach i szpitalach. Ustawa o działalności leczniczej, wprowadziła bowiem zasadę, zgodnie z którą działalność lecznicza ma charakter regulowanej działalności gospodarczej - tłumaczy Łukowiak-Verschelden.

Jak zauważa, aktualnie projektowana zmiana uchyla zasadę, iż działalność wolontariuszy możliwa jest w ramach funkcjonowania podmiotów leczniczych.

Nie jest to zmiana przypadkowa, ale w pełni intencjonalna. W uzasadnieniu do projektu zmian ustawy o wolontariacie Ministerstwo Pracy i Polityki Socjalnej expressis verbis wskazuje, iż skoro "działalność polegająca na udzielaniu świadczeń zdrowotnych jest w świetle przepisów o działalności leczniczej kwalifikowaną działalnością gospodarczą, korzystanie ze świadczeń wolontariuszy przy prowadzeniu tej działalności jest sprzeczne z zasadami konkurencji oraz narusza spójność systemową regulacji dotyczącej wolontariatu".

Przesłanką do uchylenia możliwości działania wolontariuszu w podmiotach leczniczych ma być zatem przesłanka konkurencji i wzajemnej konkurencyjności podmiotów leczniczych. Uzasadnienie to wydaje się nie brać pod uwagę specyfiki działania wolontariuszy i charakteru wolontariatu.

- Trzeba podkreślić, iż wejście w życie omawianej zmiany wyłączy de facto możliwość działania wolontariuszy w szpitalach czy hospicjach i to bez względu na to, czy podmiot ten działał będzie jako samodzielny publiczny zakład opieki zdrowotnej, fundacja, stowarzyszenie, czy jako spółka - mówi radca Małgorzata Łukowiak-Verschelden.

Równolegle do omawianych tutaj zmian toczą się prace nad nowelizacją ustawy o działalności leczniczej. W projekcie przygotowanym przez Ministerstwo Zdrowia proponuje się wyłączenie z definicji działalności gospodarczej takiej działalności leczniczej, która jest wykonywana jako działalność pożytku publicznego albo jako działalność charytatywno-opiekuńcza.

Mec. Ewa Rutkowska z kancelarii prawnej Baker & McKenzie w Warszawie podkreśla, że w świetle procedowanej ustawy o działalności leczniczej podmioty lecznicze w formie jednostki budżetowej będą mogły nadal angażować wolontariuszy. Inne podmioty lecznicze już nie, chyba że będą prowadzić działalność pożytku publicznego albo działalność charytatywno-opiekuńczą.

- Działalność prowadzona przez np. hospicja będzie zatem wyłączona spod pojęcia działalności gospodarczej, ergo będzie można w ramach hospicjów korzystać z pomocy wolontariuszy - przyznaje mec. Rutkowska.

Małgorzata Łukowiak-Verschelden dodaje jednak, że będzie to możliwe jedynie w wypadku wejścia w życie obu zmian.

- Wejście w życie wyłącznie zmiany do ustawy o wolontariacie, uniemożliwi, jak wspomniano, działalność wolontariuszy w hospicjach i w oddziałach szpitalnych - podkreśla.

W obronie wartości
Tak też procedowane zmiany rozumieją wolontariusze, którzy przeciwko nim protestują. Ich Koalicja założyła nawet stronę internetową: www.stoplikwidacjiwolontariatu.pl.

Zdaniem Pawła Hermanowskiego, jeśli zmiany zostaną wprowadzone zniszczą wieloletni dorobek wielu organizacji, które pozyskują wolontariuszy i przygotowują ich do pracy z ciężko chorymi pacjentami. Tymczasem profesjonalne przygotowanie wolontariuszy, aby mogli nieść pomoc na oddziałach szpitalnych, nie czyniąc przy tym szkody ciężko chorym ludziom, to długi i kosztowny proces.

Jak np. tłumaczy nam Łucja Werblińska, Przewodnicząca Ochotniczek Federacji Stowarzyszeń Amazonki, szkolenia wolontariuszy w tych stowarzyszeniach są prowadzone przez psychologów wg schematu światowego ruchu Reach to Recovery, podczas specjalnych warsztatów wyjazdowych, kilka razy w roku, a koszty tych szkoleń są opłacane w dużej mierze przez PFRON - Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Szkolenia kilku tysięcy ochotniczek są zatem opłacane z podatków wszystkich obywateli.

Dlatego, aby uchronić te wartości, w wyniku ustaleń Koalicji dla Wolontariatu 10 lipca został wystosowany list do Ministra Pracy i Polityki Społecznej z protestem wobec planowanych zmian oraz z prośbą o spotkanie przedstawicieli Koalicji z Ministrem "w celu przeprowadzeni rzeczywistych konsultacji społecznych z organizacjami, które od wielu lat działają na polu wolontariatu".

Jednocześnie podobne pismo - z prośbą o opinię planowanych zmian prawnych - wolontariusze wystosowali do ministra zdrowia Bartosza Arłukowicza.

- Jak na razie nie otrzymaliśmy żadnej odpowiedzi, jednak czekamy cierpliwie - twierdzi Hermanowski i zapewnia, że chodzi o naprawdę wyjątkową sprawę.

- Uważamy, że ministerstwo powinno z takimi organizacjami jak nasza konsultować zmiany, żeby wspólnie znaleźć jakieś rozwiązanie. Jeżeli dojdzie do tego spotkania w ministerstwie, to zaproponujemy konkretne rozwiązania prawne, po to tylko, żeby uchronić wolontariat w ochronie zdrowia - przekonuje.

Jak podaje poniedziałkowa (23 lipca) Rzeczpospolita, Ministerstwo Pracy broni się przed zarzutami stowarzyszeń i tłumaczy, że proponowana przez nie zmiana nie doprowadzi do likwidacji wolontariatu w szpitalach. Według interpretacji ministerialnych, osoby, które chcą pomagać, nadal będą mogły działać w publicznych ZOZ-ach oraz w ośrodkach prowadzonych na niekomercyjnych zasadach przez m. in. fundacje, organizacje pozarządowe, Kościoły czy związki wyznaniowe.

Zapewne jednak nie wszystko jest w tej kwestii jasne i precyzyjnie powiedziane, skoro wobec tak szerokiego sprzeciwu co do wspomnianych regulacji resort pracy zapewnił, że jeszcze raz przyjrzy się tym propozycjom i przeprowadzi kolejne konsultacje społeczne w tej sprawie. Na razie zdecydowano się przesunąć termin wejścia w życie nowelizacji z jesieni tego roku na rok 2013 - poinformowała gazeta.

CZYTAJ TAKŻE

comments powered by Disqus

BĄDŹ NA BIEŻĄCO Z MEDYCYNĄ!

Newsletter

Najważniejsze informacje portalu rynekzdrowia.pl prosto na Twój e-mail

Rynekzdrowia.pl: polub nas na Facebooku

Rynekzdrowia.pl: dołącz do nas na Google+

Obserwuj Rynek Zdrowia na Twitterze

RSS - wiadomości na czytnikach i w aplikacjach mobilnych

POLECAMY W PORTALACH