Milena Motyl, LJ/Rynek Zdrowia | 04-06-2019 05:58

Kto bardziej potrzebuje ustawy o zawodzie farmaceuty - aptekarze, lekarze, pacjenci?

- Ufam, że ustawa o zawodzie farmaceuty w najbliższym czasie ujrzy światło dzienne, choć nie wiemy jeszcze, w jakim zakresie. Obawiamy się, że po konsultacjach wewnątrzresortowych idea i rola opieki farmaceutycznej może być zmarginalizowana - przyznaje Elżbieta Piotrowska-Rutkowska, prezes Naczelnej Rady Aptekarskiej.

FOT. Shutterstock; zdjęcie ilustracyjne

Prace nad ustawą o zawodzie farmaceuty trwały w Ministerstwie Zdrowia o wielu miesięcy. W styczniu tego roku powstał w końcu projekt tej regulacji. W kwietniu zakończyły się konsultacje wewnętrzne, obecnie dokument czeka na skierowanie do konsultacji społecznych.

- Ustawa o zawodzie farmaceuty ma m.in. usankcjonować opiekę farmaceutyczną - definiować jej zakres i spowodować, że stanie się ona świadczeniem opieki zdrowotnej, które w przyszłości powinno być refundowane - uważa mec. Dariusz Chrzanowski z Pharmaceutical Consulting.

Opieka farmaceutyczna będzie refundowana?
Prawnik przypominał podczas II Kongresu Aptek Indywidualnych (Warszawa, 29 maja 2019 r.), że dziś status farmaceuty jest regulowany w ustawie o izbach aptekarskich, jednak dla podniesienia znaczenia tego zawodu wymagane jest wprowadzenie własnych regulacji.

Jaki wpływ będzie miała ustawa na funkcjonowanie aptek? Przede wszystkim zostaną przypisane farmaceucie możliwości udzielania świadczeń opieki zdrowotnej. Czynności, które farmaceuta wykonuje w aptece, zostaną podzielone na czynności zawodowe, jak np. dyspensowanie leków oraz usługi farmaceutyczne. Wśród nich ma się znaleźć m.in. opieka farmaceutyczna, tym samym apteka stanie się podmiotem, który będzie udzielał świadczeń opieki zdrowotnej, a to otwiera drogę do prowadzenia refundowanej opieki farmaceutycznej.

- To oczywiście nie nastąpi od razu, ale bardzo ważnym krokiem jest samo uznanie opieki farmaceutycznej, ponieważ dzisiaj jej zakres jest kwestionowany, mimo że w pewnym stopniu wynika ona z ustawy o izbach aptekarskich - wskazał mec. Dariusz Chrzanowski. Wyjaśnił, że zakres tej opieki obejmie uczestnictwo farmaceuty w procesie leczenia pacjenta (przegląd lekowy, doradztwo), jak też świadczenia, które zostały już uwzględnione w innych krajach, czyli zlecanie badań diagnostycznych, czy wykonywanie niektórych szczepień, np. przeciwko grypie.

Jednak, aby dobrze sprawować opiekę nad pacjentami, należy się do niej właściwie przygotować, gdyż obecnie w aptekach nie ma odpowiednich warunków do świadczenia takich usług. - Trudno sobie wyobrazić, aby przegląd lekowy farmaceuta dokonywał przy okienku. Apteka musiałaby posiadać odpowiednią przestrzeń do tego, aby zapewnić pacjentom pewnego rodzaju intymność i komfort - podkreślił mecenas. - Potrzebne będzie także stworzenie odpowiedniego zaplecza informatycznego i właściwych zasad, które będą chronić dane pacjenta - dodał Chrzanowski.

Odciążenie lekarzy
- Zgodnie z projektem ustawy, farmaceuta miałby prawo do wystawiania recept kontynuacyjnych. Trzeba jednak zwrócić uwagę, że kiedy pacjent przychodzi do lekarza, to państwo za to płaci. Odciążenie lekarzy oznacza skrócenie kolejek. Opieka farmaceutyczna pozwoli też lepiej prowadzić leczenie pacjenta, dodatkowo umożliwi wygenerowanie sporych oszczędności dla płatnika publicznego - przekonywał ekspert.

- Jeśli opieka farmaceutyczna stanie się świadczeniem zdrowotnym, będzie merytorycznie uzasadnione, aby to świadczenie stało się dość szybko świadczeniem refundowanym - ocenił mec. Chrzanowski.

Ważne zmiany w innych ustawach
Podczas warszawskiej konferencji prawnik odniósł się także do nowelizacji ustawy Prawo farmaceutyczne oraz ustawy o działalności leczniczej opracowanej przez Ministerstwo Sprawiedliwości, która 9 maja br. została podpisania przez prezydenta. Jak tłumaczył, z perspektywy aptek istotne jest to, że farmaceuta, właściciel apteki podlega karze za uczestnictwo w tzw. odwróconym łańcuchu dystrybucji, co grozi cofnięciem zezwolenia na prowadzenie apteki.

- Ustawodawca z jednej strony stawia przysłowiową kropkę nad „i”, gdyż mówi o tym, że apteka może kupować leki wyłącznie od hurtowni farmaceutycznej, z drugiej strony wprowadzono takie rozwiązanie, że apteka może te leki dalej dystrybuować, ale wyłącznie do określonych kategorii podmiotów. Tym podmiotem jest przede wszystkim pacjent, ale też placówki świadczące usługi medyczne oraz określone podmioty, do których apteka ma możliwość przekazania nieodpłatnie leków, np. domy pomocy społecznej) - wyliczał prawnik.

- Ponadto wprowadzono drakońskie kary za uczestniczenie w nielegalnym procederze sprzedaży leków - nawet do 10 lat pozbawienia wolności. Ustawodawca najwidoczniej liczy na to, że samo zagrożenie karą będzie odstraszało potencjalnych przestępców - dodał mec. Chrzanowski.

Katalog korzyści
Wróćmy jednak do projektu ustawy o zawodzie farmaceuty. Podczas majowych targów Warsaw Pharmacy Show w Warszawie, uczestnicy jednej z sesji zastanawiali się m.in., czy decydenci są świadomi znaczenia roli farmaceuty w systemie i opieki farmaceutycznej świadczonej w aptekach.

- Powstał projekt ustawy o zawodzie farmaceuty opracowany przez zespół ministerialny. Inicjatorem powstania ustawy był samorząd aptekarski. W projekcie definiuje się opiekę farmaceutyczną, przedstawione są oferowane w jej ramach serwisy, w tej propozycji odnosimy się też do farmaceuty klinicznego i jego roli na oddziale szpitalnym - przypominała Elżbieta Piotrowska-Rutkowska, prezes Naczelnej Rady Aptekarskiej.

- Ufam, że ustawa w najbliższym czasie ujrzy światło dzienne, choć nie wiemy, w jakim zakresie. Obawiamy się, że po konsultacjach wewnątrzresortowych idea i rola opieki farmaceutycznej może być zmarginalizowana. Odnoszę bowiem wrażenie, że decydenci nie do końca zdają sobie sprawę, jak jest ważna i jaki jest potencjał w sprawowaniu opieki przez farmaceutów: oszczędności farmakoekonomicznych, oszczędności dla systemu, korzyści dla pacjenta, ale też dla lekarza czy pielęgniarki - wyliczała szefowa NRA.

Podkreśliła, że mamy starzejące się społeczeństwo i braki kadrowe wśród innych zawodów medycznych. Farmaceuci mogą więc w istotnym stopniu wypełnia tę lukę: - Mam nadzieję, że opieka farmaceutyczna w ustawie, która powstaje, będzie nadal jej głównym elementem - zaznaczyła prezes Piotrowska-Rutkowska.

Pacjent w centrum uwagi
- Wiemy, że opieka farmaceutyczna jest istotna, także pod względem finansowym, ale pozostaje kwestia praktyczna: żeby pacjenci mogli korzystać z tego rodzaju usług, muszą się dowiedzieć, że jest możliwa taka interakcja między pacjentem a farmaceutą - mówi Effiom Uman Ntuk, członek Okręgowej Rady Aptekarskiej w Krakowie, prezes zarządu portalu edukacyjno-społecznościowego opieka.farm.

Podkreśla, że pacjent musi być świadomy, że farmaceuta może świadczyć różne serwisy w ramach usługi lub konsultacji. - Zatem jeżeli mówimy o otoczeniu prawnym opieki farmaceutycznej, to kluczowe będzie to, żeby uwzględnić możliwość świadczenia usług w aptekach - mówi farmaceuta, podając przykład pacjenta, który chce w aptece zmierzyć sobie ciśnienie.

- Czy apteka może w ogóle takie świadczenie wykonać? Są też inne usługi, które wymagają standaryzacji, jak przeglądy lekowe czy porady dietetyczne. Przykłady takich działań są chociażby w aptekach w Wielkiej Brytanii. Pacjenci byliby nawet skłonni za takie usługi płacić. Wtedy przychód apteki nie zależałby wyłącznie od marży, tak jak obecnie - podsumowuje Effiom Uman Ntuk.