Wojciech Kuta/Rynek Zdrowia | 02-10-2019 05:53

Bez dobrych wyników leczenia, sama jego dostępność nie poprawi systemu

- Reforma ochrony zdrowia musi się sprowadzać do poszukiwania rozwiązań skutkujących nie tylko dostępnością leczenia, ale przede wszystkim poprawą jego wyników. Skupianie się głównie na płaceniu za procedury, a nie za efekty terapii, prowadzi często do mnożenia procedur, które nie zawsze mają swoje kliniczne uzasadnienie - podkreśla dr n. ekon. Małgorzata Gałązka-Sobotka*.

Dr Małgorzata Gałązka-Sobotka, dyrektor Instytutu Zarządzania w Ochronie Zdrowia Uczelni Łazarskiego; FOT. PTWP

Rynek Zdrowia: - Od pewnego czasu model Value Based Healthcare - opieki zdrowotnej opartej na wartościach - często stanowi temat poruszany na konferencjach czy debatach o zdrowiu w naszym kraju. Czy na pewno wszyscy ich uczestnicy, mówiąc o VBHC, mają to samo na myśli?

Dr n. ekon. Małgorzata Gałązka-Sobotka, dyrektor Instytutu Zarządzania w Ochronie Zdrowia i dyrektor Center of Value Based Healthcare (CoVBHC) Uczelni Łazarskiego: - Temat Value Based Healthcare od około dwóch lat jest obecny w publicznej debacie dotyczącej modelu systemu opieki zdrowotnej w Polsce. Muszę przyznać, że w naszym kraju nadal jesteśmy na etapie pogłębiania wiedzy i porządkowania definicji w celu jednorodnego zrozumienia pojęcia VBHC. Być może jeszcze przez kilka najbliższych lat będziemy musieli o tym rozmawiać i dokładnie tłumaczyć, aby wszyscy zainteresowani dokładnie wiedzieli, na czym w swojej istocie polega Value Based Healthcare.

Z drugiej strony rzeczywiście, wydaje się, że swoiste przyspieszenie zainteresowania modelem VBHC stało się bardzo wyraźne, co znajduje swój wyraz w agendach wielu kongresów i konferencji tratujących o ochronie zdrowia - także zaplanowanych na najbliższe miesiące. Świadczy to o tym, że oto pojawiła się koncepcja, która zintegrowała niemal wszystkie środowiska i interesariuszy systemu opieki zdrowotnej wokół jednego zasadniczego celu, wspólnej przestrzeni czy też interesu, którym w modelu VBHC jest pacjent i jego zdrowie.

Zawsze w takich dyskusjach promuję myślenie poprzez pryzmat kapitału zdrowia - to on właśnie powinien być celem funkcjonowania polskiego systemu ochrony zdrowia. Po pierwsze, chodzi o to, by zdrowie zachować, aby od momentu narodzin służyło nam jak najdłużej.

Po drugie, w sytuacjach, kiedy w naszym życiu pojawia się choroba, system powinien zareagować jak najszybciej, a zarazem możliwie jak najskuteczniej, gwarantując nie tylko dobre efekty terapii i przywrócenie pacjentów do produktywności, ale także wysoką efektywność środków finansowych przeznaczanych na leczenie.

Model Value Based Healthcare scalił wiele wątków publicznego dyskursu o ochronie zdrowia - z jednej strony potrzeby pacjentów, z drugiej strony pewną orientację świadczeniodawców, zaś z trzeciej strony określoną koncepcję finansowania ochrony zdrowia i efektywnego alokowania środków.

Pamiętajmy też, że dla wielu osób system opieki zdrowotnej skoncentrowany na wartościach kojarzy się z dość emocjonalnym podejściem, w którym politycy muszą zrozumieć, że „zdrowie jest najważniejsze” i to ono ma widnieć na szczycie listy priorytetów państwa.

To prawda, jednak dopiero realizacja modelu VBHC materializuje ten priorytet, koncentrując wszystkich uczestników systemu - m.in. lekarzy, pielęgniarki, samych pacjentów, regulatorów systemu, płatnika, właścicieli podmiotów leczniczych - na fundamentalnych wartościach, czyli oczekiwanym wyniku leczenia, jego efektywności, a nie na samym fakcie udzielania świadczeń.

- Dużo zatem ostatnio mówimy o Value Based Healthcare, ale czy jesteśmy już w stanie w Polsce zrealizować najważniejsze założenia tej koncepcji?
- Nie do końca zgadzam się z tezą, że o VBHC w Polsce wyłącznie mówimy - jako o przyszłym modelu opieki zdrowotnej w naszym kraju. Otóż my w procesie wprowadzania elementów Value Based Healthcare już uczestniczymy. Mamy przykłady systemowych zmian wprowadzanych u nas w minionych latach, które - nawet, jeśli bezpośrednio nie przywoływały koncepcji VBHC - tak naprawdę były nakierowane na zwiększenie efektywności opieki zdrowotnej. Można w tym kontekście przywołać chociażby pilotaż programu POZ Plus, prowadzący nas do poprawy efektywności opieki nad pacjentem na podstawowym poziomie.

Jest też bardzo dobrze już funkcjonujący w niektórych regionach kraju program kompleksowej opieki nad pacjentami po zawale serca - KOS-zawał. Realizacja tego programu zbiera znakomite recenzje dowodząc, że skoordynowana, kompleksowa i długotrwała opieka nad pacjentami (szczególnie nad osobami nadal wymagającymi często kosztochłonnej interwencji medycznej) przynosi znakomite rezultaty.

Do korzystnych efektów zdrowotnych prowadzi również zwiększenie racjonalności w zakresie wykorzystania zasobów, jakimi dysponujemy, a także poprawa efektywności procesów. Od lat dyskutujemy o koordynowanych modelach opieki, między innymi nad pacjentami z SM, kobietą w ciąży, czy chorymi hematoonkologicznie. Czuliśmy bowiem intuicyjnie, że reforma ochrony zdrowia musi się sprowadzać do poszukiwania rozwiązań - w tym nowych modeli finansowania - które skutkują poprawą rezultatu leczenia, a nie tylko jego dostępności!

Samo dążenie do dostępności opieki zdrowotnej i skupianie się głównie na płaceniu za procedury, a nie za ich efekty - co stało się udziałem nie tylko Polski - prowadziło często do mnożenia tychże procedur, które nie zawsze miały swoje kliniczne uzasadnienie. Budujmy zatem w systemie narzędzia - prawne, finansowe, organizacyjne, a także związane z infrastrukturą informatyczną (aby możliwy był pomiar wyniku leczenia) - wokół efektów procedur, a nie jedynie samej ich realizacji.

Warto też zwrócić uwagę, że koncepcja VBHC zmienia perspektywę świadczeniodawców, motywując ich do tego, aby dokładnie przyglądali się wynikom zdrowotnym u poszczególnych pacjentów oraz kosztom osiągania dobrych efektów leczenia.

- W jakich krajach koncepcja VBHC wdrażana jest w sposób, który może, czy wręcz powinien być przeniesiony do polskich realiów, aby cały system naszej opieki zdrowotnej był skonstruowany na takim właśnie modelu?
- Za propagatora tej idei uważa się prof. Michaela Portera (ekonomista z Harvard Business School, USA - red.). Tym sposobem myślenia o ochronie zdrowia zachwyciło się później wielu badaczy i ekspertów w innych krajach. Koncepcja VBHC od kilku lat dobrze rozwija nie tylko w Stanach Zjednoczonych, ale także m.in. w Kanadzie oraz Europie - w Holandii, Szwecji, Wielkiej Brytanii.

Między innymi w tych krajach wdrażane są różne modele opieki nakierowanej na podnoszenie efektywności leczenia, a więc wartość zdrowotną obserwowaną indywidualnie, odrębnie u każdego pacjenta. Oczywiście szeroko rozumiane, populacyjne wyniki leczenia też są bardzo ważne. Pamiętajmy jednak, że efekt populacyjny stanowi sumę wyników indywidualnych...

Mamy więc od kogo się uczyć i czerpiemy z tych sprawdzonych wzorców. Już w najbliższych tygodniach przystąpimy do prac nad modelem VBHC dla kompleksowej opieki specjalistycznej w bariatrii - chirurgicznego leczenia otyłości.

- Dziękujemy za rozmowę.

* Pełna treść obszernego wywiadu z dr Małgorzatą Gałązką-Sobotką ukaże się w najbliższym, listopadowo-grudniowym wydaniu magazynu Rynek Zdrowia (nr 6/2019).

***

 Jedna z sesji podczas XV Forum Rynku Zdrowia (Warszawa, Hotel Sheraton, 21-22 października 2019 r.) dotyczyć będzie wprowadzenia modelu VBHC w opiece bariatrycznej.

Ramowy program tego panelu:
• Standardy kliniczne operacyjnego leczenia otyłości 
• Znaczenie interdyscyplinarnego zespołu jako element Kompleksowej Opieki Bariatrycznej (KOS-BAR)
• Wskaźniki wartości zdrowotnej w opiece bariatrycznej
• Przykłady dobrych praktyk we wdrażaniu opieki bariatrycznej nakierowanej na wartość zdrowotną
• Nowy model finansowania nakierowany na wartość zdrowotną - finansowanie pakietowe
• Warunki skutecznego monitorowania wartości zdrowotnej w bariatrii

Sesja odbędzie się 22 października br. o godz. 11.00.

Więcej o XV Forum Rynku Zdrowia i rejestracja:
forumrynkuzdrowia.pl