Igor Radziewicz-Winnicki | 17-08-2014 21:39

Terapia przeciwbólowa w Polsce nadal wymaga racjonalizacji

W rodzimej praktyce klinicznej zauważamy niepokojące zjawisko nadmiernej preskrypcji niesteroidowych leków przeciwzapalnych i niewystarczające zastosowanie opioidowych leków przeciwbólowych - przypomina wiceminister zdrowia Igor Radziewicz-Winnicki w przekazanej mediom informacji dotyczącej m.in. planowanych lub podjętych działań mających zapewnić polskim pacjentom właściwą terapię przeciwbólową.

W licznych wystąpieniach do Ministra Zdrowia organizacje zrzeszające pacjentów, Rzecznik Praw Obywatelskich, Helsińska Fundacja Praw Człowieka oraz towarzystwa naukowe podnoszą, iż dostępność do skutecznego leczenia bólu jest w Polsce daleko niezadowalająca, a polscy pacjenci niepotrzebnie cierpią ból, który można byłoby w sposób skuteczny uśmierzyć stosując dostępne współczesnej medycynie, bezpieczne technologie lekowe.

Powzięte przez Ministerstwo Zdrowia działania w obszarze polityki lekowej spowodowały zniesienie bariery cenowej w dostępie do nowoczesnych opioidowych leków przeciwbólowych. W ostatnich latach obniżyły się ceny tych leków w sieci sprzedaży hurtowej, jak również - wskutek objęcia refundacją - wysokość dopłaty pacjentów w dystrybucji aptecznej osiągnęła poziom akceptowalny społecznie (wielu preparatom nadano poziom odpłatności wydawany bezpłatnie lub za odpłatnością ryczałtową).

Ponadto, uproszczono skomplikowany tryb zaopatrywania lekarzy w specjalne druki recept na leki posiadające kategorię dostępności „Rpw” oraz zniesiono konieczność ich wypisywania na specjalnych drukach recept, tzw. receptach różowych.

Obecnie w przypadku leków posiadających kategorię dostępności „Rpw” recepta jest wystawiana na druku w kolorze białym. Jest to długo oczekiwana zmiana, która spotkała się z zadowoleniem środowisk lekarskich oraz pacjentów, którzy w związku z wyróżniającym się kolorem recepty na silne środki przeciwbólowe czuli się stygmatyzowani i często z tego powodu niechętnie realizowali recepty.

Aktualnie procedowane są zmiany rozporządzenia Ministra Zdrowia mające na celu dalsze uproszczenie procedur ordynacji tej grupy leków. Powyższe działania nie przyniosły jednak do tej pory satysfakcjonującego efektu racjonalizacji leczenia bólu w Polsce.

Czyt. także: Opracowano wytyczne ws. farmakoterapii bólu

Zarówno wiedza medyczna oparta na dowodach naukowych, liczne wytyczne międzynarodowych i krajowych instytucji oraz stowarzyszeń, jak i przepisy prawa jasno precyzują obowiązki lekarza, tj. wykonywanie zawodu zgodnie ze wskazaniami aktualnej wiedzy medycznej, co w praktyce leczenia bólu oznacza stosowanie terapii z uwzględnieniem wszystkich dostępnych technologii.

Niezwykle istotne jest zastosowanie leku adekwatnego do potrzeb pacjenta - z odpowiednią częstością, we właściwej dawce i z uwzględnieniem stosunku potencjalnych korzyści zdrowotnych do ryzyka stosowania.

Niestety, w rodzimej praktyce klinicznej zauważamy niepokojące zjawisko nadmiernej preskrypcji niesteroidowych leków przeciwzapalnych i niewystarczające zastosowanie opioidowych leków przeciwbólowych, co wydaje się wynikać z nieznajdującej uzasadnienia w dowodach naukowych nadmiernej obawy lekarzy przed wywołaniem jatrogennego uzależnienia.

Nie sposób pominąć także silnie ugruntowanych kulturowo lęków i negatywnych postaw wobec terapii niesłusznie nazywanej „narkotycznymi lekami”, które wpływają istotnie zarówno na zawodowe decyzje terapeutyczne lekarzy, jak i przekonania oraz poziom akceptowalności zastosowania leków tej grupy wśród pacjentów.

Wiedza na temat, uwzględniająca zasady wyboru leku, możliwości wystąpienia objawów niepożądanych i sposobów im zapobiegania jest niezbędna do tego, aby zapewnić właściwą kontrolę bólu przy możliwie najmniejszych skutkach ubocznych. Nadmierne obawy przed ryzykiem związanym z zastosowaniem leków opioidowych w zwalczaniu bólu - zarówno wśród pacjentów, jak i środowiska lekarskiego -uniemożliwiają wykorzystanie ich potencjału w leczeniu przeciwbólowym.

Należy mieć na względzie, że Polska jest dziś jednym z krajów o niskim zużyciu leków opioidowych w Europie. Jestem przekonany, że jedynie czynne i nieustające zaangażowanie opiniotwórczych Autorytetów zawodowych - o co niniejszym wnoszę - przyczyni się do zniwelowania tych różnic i zapewnienia właściwej terapii przeciwbólowej polskim pacjentom, zgodnie ze światowymi standardami praw człowieka oraz medycyny opartej na faktach.