RELACJA

Aktywność samorządów w zakresie zdrowia publicznego, warunki skutecznej realizacji przez samorządy programów profilaktycznych oraz szczepienia jako sprawdzona forma profilaktyki. To wybrana tematyka sesji "Samorządowe programy polityki zdrowotnej - komplementarny element polityki zdrowotnej państwa", która odbyła się podczas XIV Forum Rynku Zdrowia.


Jedna trzecia programów polityki zdrowotnej realizowanych przez samorządy dotyczy szczepień. To dobry kierunek - oceniają eksperci. Z drugiej strony samorządowcy poszukują zarówno nowych obszarów profilaktyki różnych schorzeń i edukacji, jak i merytorycznego wsparcia swojej aktywności w zakresie zdrowia publicznego.

W jaką stronę zmierzały samorządowe programy zdrowotne w ostatnich latach i jakie są potencjalne kierunki ich rozwoju? Na ile takie regionalne działania mogą stanowić punkt odniesienia dla rozwiązań centralnych, w tym np. stosowanych w Programie Szczepień Ochronnych? Między o tym rozmawiali uczestnicy panelu pt. „Samorządowe programy polityki zdrowotnej - komplementarny element polityki zdrowotnej państwa” w ramach XIV Forum Rynku Zdrowia.

Narzędzie dla decydentów
Jakie są priorytety zdrowia publicznego w kontekście samorządowych programów polityki zdrowotnej (PPZ)? W jakich obszarach - w ramach Narodowego Programu Zdrowia - samorządowe przedsięwzięcia dotyczące profilaktyki i edukacji mogą odegrać szczególnie istotną rolę? Na te pytania odpowiadał podczas sesji Jarosław Pinkas, Główny Inspektor Sanitarny i konsultant krajowy w dziedzinie zdrowia publicznego.

Zaznaczył, że od kilku lat, między innymi dzięki działaniom Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji, samorządy nie realizują już programów zdrowotnych o wątpliwej wartości, czy wręcz absurdalnych, przygotowywanych w oparciu o fałszywe przesłanki. - Najbardziej istotne cele i priorytety Narodowego Programu Zdrowia są jasno zdefiniowane i dotyczą zdrowego żywienia, szczepień ochronnych, czy walki z nałogiem palenia papierosów - wyliczał Jarosław Pinkas.

- Bardzo uważnie przyglądamy się samorządowym programom zdrowotnym. Znakomitym przykładem sukcesu aktywności samorządów w zakresie profilaktyki są szczepienia przeciwko pneumokokom. Dzięki tym działaniom resort zdrowa trzy lata temu został wyposażony w narzędzie - w postaci swoistego pilotażu w jednym województwie (świętokrzyskim - przyp. red.) - które mogło być zastosowane w ogólnopolskiej populacji - dodał Jarosław Pinkas.

Podkreślał, że wiele rozwiązań w zakresie programów profilaktycznych stosowanych już na poziomie regionalnym może być praktykowanych także w skali całego kraju.


AOTMIT ocenia do 300 programów rocznie
Od 2009 roku programy polityki zdrowotnej (PPZ) opiniuje Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji. Od ubiegłego roku opinie te są dla realizatorów PPZ wiążące. W jaki sposób te regulacje wpłynęły na jakość oraz kierunek rozwoju programów?
- Roczne oceniamy od 250 do 300 programów polityki zdrowotnej. Łączne więc wydaliśmy dotychczas opinie w sprawie ok. 3000 programów. Na początku ich jakość była bardzo zróżnicowana. Z biegiem czasu poziom samorządowych programów zdrowotnych wzrasta, są one coraz lepsze - wskazywała Katarzyna Jagodzińska-Kalinowska, dyrektor biura prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji.

Przypominała zarazem, że AOTMiT nie tylko ocenia programy, ale prowadzi także działania edukacyjne w tym zakresie: - Rozpoczynamy właśnie szeroki projekt szkoleniowy, w którym będziemy, między innymi, przedstawiać i wyjaśniać oczekiwana Agencji wobec programów polityki zdrowotnej.

Dyrektor Jagodzińska-Kalinowska podała, że w statystykach programów na pierwszym miejscu są nadal szczepienia. - To oczywiście dobry kierunek. Natomiast od 2017 zauważamy coraz większe zainteresowanie samorządów m.in. programami dotyczącymi aktywności fizycznej, zdrowego trybu życia i odżywiania, co również jest bardzo pozytywnym trendem - mówiła dyrektor biura prezesa AOTMiT.

- Zgodnie z nowelizacją ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, AOTMiT wspólnie z Ministerstwem Zdrowia będą wkrótce wydawały, poparte dowodami naukowymi, rekomendacje, z których będą mogły korzystać samorządy przygotowujące kolejne programy - poinformowała Katarzyna Jagodzińska-Kalinowska.

W samorządach tkwi duży potencjał
Prof. Andrzej Fal, kierownik Kliniki Alergologii, Chorób Płuc i Chorób Wewnętrznych w Centralnym Szpitalu Klinicznym MSWiA w Warszawie, prezes Polskiego Towarzystwa Zdrowia Publicznego mówił o tym, jak klinicyści odbierają działania samorządów w zakresie zdrowia publicznego.

- Samorządy, nie tylko w Polsce, ale w zasadzie na całym świecie, są najbardziej naturalnym partnerem w obszarze zdrowia publicznego, profilaktyki wielu chorób i edukacji zdrowotnej. Co więcej, to właśnie na samorządach spoczywa największy ciężar w tej materii - zarówno od strony organizacyjnej, jak i finansowej - podkreślał prof. Andrzej Fal.

Zauważył - nawiązując do wypowiedzi dyr. Jagodzińskiej-Kalinowskiej - że 3 tys. ocenionych przez AOTMiT programów w ciągu ostatnich dziewięciu lat przy ok. 3 tysiącach samorządów w Polsce daje przeciętnie tylko 1 program na jednostkę samorządu terytorialnego. Istnieją więc w tym zakresie jeszcze spore rezerwy.

- Bardzo cieszę się z tego, ze AOTMiT będzie wydawał rekomendacje dotyczące programów. Jestem zwolennikiem modelu duńskiego czy australijskiego, w których to właśnie samorządy są motorem napędowym zdrowa publicznego, zaś instytucje centralne - odpowiedniki naszego AOTMiT - wydają rocznie kilkadziesiąt wzorców programów profilaktycznych wraz końcowymi punktami ich oceny, a samorządy dostosowują te schematy do swoich specyficznych, regionalnych potrzeb - tłumaczył prof. Andrzej Fal.

Dodał, że samorządy tak często realizują programy szczepień, ponieważ już po roku czy dwóch latach od zakończenia programu można w wymierny sposób ocenić ich efekt zdrowotny w danej populacji.

Świętokrzyskie: spektakularny sukces
Takie właśnie mierzalne efekty samorządowego programu szczepień przeciwko pneumokokom, realizowanego w Kielcach, szczepionką 7-, a następnie 13-waletną - ocenione w 12-letniej obserwacji - przedstawił prof. Adam Antczak, kierownik Kliniki Pulmonologii Ogólnej i Onkologicznej, prorektor ds. klinicznych Uniwersytetu Medycznego w Łodzi i wiceprezes Polskiego Towarzystwa Chorób Płuc.

- Skutki tego programu okazały się spektakularne - podkreślał prof. Antczak. Przypomniał zarazem, że zakażenia pneumokokowe są najliczniejszymi zakażeniami bakteryjnymi w populacji ludzkiej. Zarówno wśród dzieci, jaki i dorosłych - szczególnie w podeszłym wieku - występują powszechnie. Najczęściej chorują dzieci do 2. oraz do 5. roku życia, następnie osoby po ukończeniu 50 lat, a szczególnie po 65. rok życia - informował prof. Antczak.

- Najbardziej niebezpieczną formą tego zakażenia jest tzw. inwazyjna choroba pneumokokowa. Może przybierać różne formy - od zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych po ciężkie zapalenie płuc. Zgodne z danymi NIZP-PZH w 2017 roku na inwazyjną chorobę pneumokokową w Polsce zachorowało 1170 osób, spośród których sepsę pneumokokową - w której ryzyko śmierci jest prawie 50-procentowe - miało 890. To bardzo dużo - zaznaczył specjalista.

Przypominał, że ryzyku rozwinięcia ciężkiej postaci zakażenia pneumokokowego można zapobiegać za pomocą szczepień, czego dowiódł program w woj. świętokrzyskim: - W latach 2006-2012 r. realizowano tam program takich szczepień w grupie dzieci do 2. roku życia. Dzięki szczepieniom u dzieci nie rozwija się inwazyjna postać zakażenia pneumokokowego. Co jednak równie istotne - na tych szczepieniach zyskały wszystkie grupy wiekowe - podkreślał ekspert.

Szczepienia dorosłych - także opłacalne
I dodał: - W populacji 65 plus, czyli wśród dziadków zaszczepionych dzieci, po sześciu latach realizacji programu, liczba przypadków ciężkich zapaleń płuc oraz zapaleń wymagających hospitalizacji spadła aż o ponad 60%, natomiast w populacji w wieku 45-64 lat - o połowę, a wśród osób do 40. roku życia - u rodziców zaszczepionych dzieci - liczba zapaleń płuc wymagających hospitalizacji zmalała o jedną trzecią.

- Te szczepienia naprawdę się opłacają - zaznaczył prof. Adam Antczak. Zwracał uwagę, że równe opłacalne jest szczepienie przeciwko pneumokokom osób dorosłych, w tym powyżej 65. roku życia: - Obecnie miasto Łódź prowadzi szczepienia przeciwko pneumokokom wśród pensjonariuszy domów opieki społecznej. Przebywa w nich ponad 1 tys. osób, z których 400 już zaszczepiono. Wkrótce będziemy badać efekty tego programu - zapowiedział prof. Antczak.

Pomorskie: pilotaż przyniesie twarde dane
- Także w naszym województwie rozpoczynamy program szczepień przeciwko pneumokokom w grupie osób w wieku 65 plus. Na razie jest to pilotaż. Mamy nadzieję, ze jego wyniki, czyli efekty zdrowotne, będą pomocne dla Ministerstwa Zdrowia i Głównego Inspektora Sanitarnego, aby można było oprzeć dalsze działania i decyzje na rzetelnej wiedzy oraz twardych danych - powiedział Paweł Orłowski, członek zarządu województwa pomorskiego.

Informował podczas panelu, że zapadalność na choroby związane z zakażeniami pneumokokowymi w grupie osób po 65. roku życia w woj. pomorskim należy do najwyższych w Polsce. - Nowością, a na pewno wciąż bardzo rzadko stosowanym rozwiązaniem jest to, że nasz pilotażowy programu realizuje samorząd województwa w porozumieniu z samorządami powiatowymi - dodał Paweł Orłowski.

Z regionu na poziom centralny
Część dyskusji dotyczyła trendów i obszarów aktywności samorządów dotyczących realizowania PPZ w najbliższych latach, a także korzystania przez realizatorów programów z pewnych modeli i nowych rozwiązań przygotowanych przez ekspertów oraz różne instytucje i organizacje.

- Innowacje w tym zakresie mogą dotyczyć zarówno organizacji programów, jaki i ich tematyki oraz zasad finansowania. Takim wciąż należącym do nowatorskich rozwiązań jest model, w którym program opracowuje merytorycznie samorząd wojewódzki. Potem jest realizowany i współfinansowany przez samorządy różnych szczebli, po wcześniejszym podziale zadań - mówił Tomasz Jan Prycel, ekspert w zakresie tworzenia projektów zdrowotnych, współtwórca Projektu „Zdrowie, Człowiek, Profilaktyka”. - Jedną z zalet takiej wspólnej realizacji programu jest oczywiście jego większa skala i skuteczność - dodał.

Wskazywał, że z badań przeprowadzonych w latach 2009-2010 wynika, że samorządy wszystkich szczebli oczekują wsparcia w zakresie przygotowania i realizacji programów polityki zdrowotnej. - Mogą sięgać po modele programów zdrowotnych opracowane przez różne podmioty, stowarzyszenia i instytucje, w tym AOTMiT. Z drugiej strony samorządy potrafią opracowywać innowacyjne programy, które pozwalają uzyskać regulatorowi dane do działań ogólnopolskich. Tak stało się np. w przypadku szczepień przeciwko WZW B - zaznaczył Tomasz Jan Prycel.

Beneficjentem jest także NFZ
Z kolei dr Michał Brzeziński z Zakładu Zdrowia Publicznego i Medycyny Społecznej Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego przyznał, że nieco obawia się określenia „innowacyjność merytoryczna” w odniesieniu do samorządowych programów zdrowotnych. - Celem działań samorządów terytorialnych nie jest eksperymentowanie, ale wdrażanie do codziennej praktyki tego, co jest już udowodnione i uzasadnione od strony naukowej - uważa specjalista.

- Samorządy, co do zasady, powinny więc czerpać z już istniejących rekomendacji, chociażby międzynarodowych. Mam nadzieję, że z czasem będziemy dysponowali przede wszystkim polskimi rekomendacjami, opartymi na badaniach obejmujących populację naszego kraju - powiedział dr Brzeziński.

Zwracał uwagę, że największym beneficjentem środków wydawanych przez samorządy na programy zdrowotne, poza społeczeństwem regionu, jest NFZ: - Np. dzięki szczepieniom publiczny płatnik nie wydaje pieniędzy na hospitalizacje czy leczenie powikłań - podsumował ekspert.

Udział w sesji wzięli (kolejność alfabetyczna):

Adam Antczak, kierownik, Oddział Kliniczny Pulmonologii Ogólnej i Onkologicznej, prorektor ds. klinicznych, Uniwersytet Medyczny w Łodzi, wiceprezes zarządu głównego, Polskie Towarzystwo Chorób Płuc
Michał Brzeziński, Zakład Zdrowia Publicznego i Medycyny Społecznej, Gdański Uniwersytet Medyczny
Andrzej Fal, kierownik, Klinika Alergologii, Chorób Płuc i Chorób Wewnętrznych, Centralny Szpital Kliniczny MSWiA w Warszawie, prezes zarządu głównego, Polskie Towarzystwo Zdrowia Publicznego
Katarzyna Jagodzińska-Kalinowska, dyrektor biura prezesa, Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji
Paweł Orłowski, członek zarządu województwa pomorskiego, Urząd Marszałkowski Województwa Pomorskiego
Jarosław Pinkas, Główny Inspektor Sanitarny, konsultant krajowy w dziedzinie zdrowia publicznego
Tomasz Jan Prycel, ekspert w zakresie tworzenia projektów zdrowotnych, współtwórca Projektu „Zdrowie, Człowiek, Profilaktyka”

Relacja z sesji ukaże się także w listopadowym numerze magazynu Rynek Zdrowia.


BĄDŹ NA BIEŻĄCO Z MEDYCYNĄ!

Newsletter

Najważniejsze informacje portalu rynekzdrowia.pl prosto na Twój e-mail

Rynekzdrowia.pl: polub nas na Facebooku

Rynekzdrowia.pl: dołącz do nas na Google+

Obserwuj Rynek Zdrowia na Twitterze

RSS - wiadomości na czytnikach i w aplikacjach mobilnych

POLECAMY W PORTALACH

Drodzy Użytkownicy!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych przetwarzamy Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.