Jacek Janik/Rynek Zdrowia | 05-11-2019 20:37

MedKompas: standardy współpracy branży technologii medycznych z sektorem ochrony zdrowia

Izba POLMED po raz kolejny otrzymała fundusze na kontynuację projektu MedKompas. Będzie to już trzecia edycja projektu promującego etyczne standardy współpracy branży medycznej z przedstawicielami systemu ochrony zdrowia, jak również wprowadzającego systemy antykorupcyjne w polskich placówkach ochrony zdrowia.

Podczas sesji dotyczącej projektu MedKompas w ramach XV Forum Rynku Zdrowia; FOT. PTWP

O tym, jak ważne jest zapobieganie zjawiskom korupcyjnym i zachowaniom wątpliwym etycznie w kontekście współpracy podmiotów obecnych na rynku ochrony zdrowia dyskutowano 22 października 2019 r. podczas panelu zorganizowanego przez OIGWM POLMED w ramach XV Forum Rynku Zdrowia (Warszawa, 21-22 października 2019 r.).

Galeria zdjęć z sesji: fotogaleria

Izba POLMED od ponad dekady prowadzi szerokie działania mające na celu stworzenie transparentnego i przyjaznego środowiska biznesowego. Zarówno Kodeks Etyki Izby POLMED, jak i projekt MedKompas, to narzędzia, dzięki którym budowane są najwyższe standardy etyczne dla współpracy branży technologii medycznych z sektorem ochrony zdrowia.

Ewenement w skali międzynarodowej
W trakcie sesji pt. „Projekt MedKompas i System Weryfikacji Wydarzeń - działania Izby POLMED w zakresie budowania wyższych standardów etycznych dla współpracy branży technologii medycznych z sektorem ochrony zdrowia”, Robert Rusak, prezes OIGWM POLMED poinformował, że program MedKompas, realizowany przez Izbę od 2011 roku będzie kontynuowany. To ewenement. POLMED jako jedyna organizacja, nie tylko w Europie, będzie go realizować po raz trzeci.

- Program ma za zadanie pokazywanie, że działania etyczne powinny funkcjonować w dwie strony - od przemysłu do szpitala i od szpitala do przemysłu. Szereg aktywności, jakie prowadzimy w ramach tego projektu, ma na celu zapobieganie zagrożeniom korupcyjnym w jednostce leczniczej, wprowadzanie standardów prawnych i etycznych we współpracy branży wyrobów medycznych z sektorem ochrony zdrowia - przypominał prezes Rusak.

- To, że w ostatnim czasie nie było doniesień o działaniach korupcyjnych na tej płaszczyźnie nie oznacza, że nie powinniśmy pielęgnować dobrych praktyk. Dlatego Izba POLMED po raz trzeci będzie gospodarzem globalnego projektu MedKompas. Za dwa lata będziemy obchodzić jego dziesięciolecie w Polsce i z dumą mogę powiedzieć, że jest to dla nas wielkie wyróżnienie, a także docenienie naszej dotychczasowej pracy w szpitalach w całej Polsce - dodał prezes Izby POLMED.

Jak przekonywał, fakt, że POLMED będzie po raz trzeci realizował projekt MedKompas nie oznacza, że w Polsce jest źle i że nie mamy w kraju systemów compliance. Nie oznacza to także, że nasz rynek wyrobów jest nieetyczny. - Nasze działania podejmujemy po to, aby ten rynek był jeszcze sprawniejszy, bardziej transparentny. Można to uzyskać kładąc nacisk na prewencję i zapobieganie - przekonywał prezes Rusak

Był skandal, jest profilaktyka
Na szeroko zakrojone działania edukacyjne potrzebne są pieniądze. Jak przyznał Marcin Szczepański - opiekun projektu MedKompas, relationship manager w firmie Siemens, która finansuje działania profilaktyczne w obszarze ryzyk w biznesie na całym świecie - pytania o finansowania takich działań padają bardzo często. To, że globalna korporacja, jaką jest Siemens finansuje taką aktywność, nie jest przypadkiem. 13 lat temu służby policyjne i skarbowe weszły do kilkunastu siedzib firmy. Nastąpiły przeszukania, aresztowania. Wybuchła wielka afera korupcyjna, która zmiotła całą ówczesną strukturę, zarząd i kadrę kierowniczą Siemensa.

Proceder korupcyjny, jaki zorganizował Siemens w wielu krajach, polegał na systemie tzw. czarnych kas. Dzięki niemu firma wygrywała przetargi na duże projekty. Dotyczyło to m.in. sektora medycznego, choć początkowo cała afera była kojarzona z telekomunikacją.

- Kary, jakie groziły firmie Siemens mogły wynieść nawet kilkanaście miliardów dolarów. Ostatecznie jednak podpisano w tych sprawach ugody. Jedną z organizacji, z którą ją zawarto, był Bank Światowy, finansujący wcześniej wiele projektów, jakie Siemens wygrał dzięki korupcji. Ta ugoda była bardzo specyficzna. W jej ramach firma miała przeznaczyć 100 mln USD na projekty wspierające etykę w biznesie i politykę compliance na świecie. Ugodę zawarto w 2009 roku, a pierwsze takie projekty zostały uruchomione w 2010 roku, w tym MedKompas I - mówił Marcin Szczepański.

W pierwszej transzy realizowanych projektów w ramach ugody z BŚ znalazły się cztery projekty europejskie. Oprócz Polski objęły one Czechy i Bułgarię. W drugiej rundzie wziął udział w Europie tylko MedKompas realizowany przez OIGWM POLMED. - W trzeciej rundzie początkowo Polska nie była w ogóle brana pod uwagę. To, że jednak będziemy realizować to przedsięwzięcie, jest wielkim sukcesem OIGWM POLMED i zespołu pracującego przy MedKompas - podkreślał Szczepański.

Co w trzeciej transzy?
Jak wyjaśniała w trakcie sesji dr Karolina Libront, ekspert prawny projektu MedKompas, kolejny etap projektu obejmować będzie ostatnie trendy compliance na rynkach międzynarodowych. W czasie szkoleń i spotkań w szpitalach będzie omawianie tzw. ustawodawstwo Sunshine, które zostało wprowadzone w wielu krajach na świecie, a także w Europie.

- Omawiane będą kodeksy samoregulujące w zakresie etyki, a także zamierzenia polskiego ustawodawcy, m.in. kroki legislacyjne prowadzące do uchwalenia ustawy o jawności w życiu publicznym, która nakłada szereg obowiązków z zakresie transparentności na bardzo wiele podmiotów, wśród których są szpitale. Dyrektor każdej publicznej lecznicy będzie zobowiązany do mapowania ryzyka korupcji w swojej jednostce - informowała mec. Libront.
Wskazywała, że projekt ustawy zakłada bardzo wysokie kary za brak spełnienia wymogów przewidzianych w tej regulacji. Przewiduje ona także osobistą odpowiedzialność i wysokie grzywny dla dyrektorów placówek.

- Wywiązywanie się z zapisów ustawy będzie podlegało kontroli między innymi CBA. Tu z pomocą przychodzi projekt MedKompas, w którego ramach proponowany jest pakiet zawierający szereg dokumentów, jak chociażby podręcznik opisujący politykę compliance w placówce ochrony zdrowia, kodeks etyki, a także szereg wzorów dokumentów, m.in. umowy kupna i sprzedaży. To co jest potrzebne do przejrzystego sformalizowania współpracy biznesu i placówek ochrony zdrowia. Takie narzędzia są sprawdzone, bezpieczne oraz efektywne, dlatego pomogą ośrodkom medycznym w spełnieniu wymogów nowej ustawy - zapewniała mec. Libront.

Co pozostaje po szkoleniach?
Jak mówił dr Mariusz Bąk, szef projektu MedKompas, ekspert ds. etyki biznesu i wykładowca Akademii Leona Koźmińskiego w Warszawie, pierwszy etap projektu - polegający jedynie na edukacji kadry szpitali w zakresie compliance - uświadomił wszystkim, że samo przekazywanie wiedzy jest niewystarczające. Dlatego w kolejnej edycji projektu zaproponowano także pozostawienie w placówkach ochrony konkretnych rozwiązań.

- Lekarze, jak nikt inny, wiedzą, że profilaktyka jest najlepszym sposobem przeciwdziałania nieprawidłowościom. Dotyczy to nie tylko zdrowia, ale także przedsięwzięć o charakterze biznesowym. To było punktem wyjścia do kolejnego etapu, w którym docelowo będziemy chcieli wdrażać systemy i odpowiednie procedury, przygotowując praktycznie konkretne osoby w szpitalach, które zajmą się systemem compliance - będą go prowadziły i nadzorowały - tłumaczył dr Bąk.

- Co zostawiamy po sobie po realizacji szkoleń w zakresie MedKompas w szpitalach? Z reguły jest to wzorcowy schemat procedur, na przykład w zakresie przeciwdziałania konfliktom interesów, procedury antykorupcyjne, a także dotyczące zgłaszania nieprawidłowości - podkreślał ekspert.

System Weryfikacji Konferencji
Jak poinformował w trakcie sesji prezes Robert Rusak, Izba POLMED w przyszłym roku uruchomi internetową platformę, która będzie realizować System Weryfikacji Konferencji (Conference Vetting System - CVS), umożliwiający sprawdzenie zgodności z kodeksami etyki wydarzeń edukacyjnych organizowanych w ochronie zdrowia.

Prowadzący sesję podczas XV Forum Rynku Zdrowia Zdzisław Sabiłło, dyrektor generalny OIGWM POLMED, informował, że system polega na tym, iż zanim organizatorzy wydarzenia zaczną zbierać pieniądze od sponsorów, aby go zrealizować, muszą uzyskać certyfikat zgodności z kodeksem etycznym Infarmy czy POLMED-u.

Dyrektor Sabiłło wskazał, że dopiero uzyskanie takiego certyfikatu będzie potwierdzeniem tego, że konkretne wydarzenie i jego tematyka, są zgodne z kodeksem etyki tych dwóch organizacji. Sam certyfikat da zielone światło dla firm zrzeszonych w Infarmie czy Izbie POLMED, gwarantując, że bez ryzyka można sponsorować takie wydarzenie.

- System weryfikacji wydarzeń będzie realizowany na platformie internetowej, która posłuży do oceny, czy określone wydarzenia będą spełniać normy kodeksu etyki. Planujemy start tej platformy na początku przyszłego roku. Jej założeniem jest zgłaszanie do oceny wydarzeń przez ich organizatorów merytorycznych lub logistycznych i określenie, czy firmy, bez zbędnego ryzyka, będą mogły je sponsorować lub wziąć w nich udział w innej formie - podkreślała Aneta Grąbczewska, przewodnicząca komisji ds. etyki OIGWM POLMED.

W pierwszym roku funkcjonowania CVS nie będzie obligatoryjny. Dopiero z czasem certyfikacja wydarzeń stanie się wiążąca. Izba pracuje nad uszczegółowieniem kryteriów certyfikacji wspólnie z Infarmą. Jak podkreślała Aneta Grąbczewska, bardzo ważne jest, aby branże - sprzętowa i farmaceutyczna - mówiły jednym głosem.

Przy współpracy i śladami Infarmy
Jak przekonywała Aneta Kacprzyk, menedżer ds. innowacji i etyki biznesu Związku Pracodawców Innowacyjnych Firm Farmaceutycznych Infarma, współpraca z Izbą POLMED przyniesie korzyści zarówno jednej, jak i drugiej organizacji. Obu zależy na tym, aby wydarzenia medyczne, w które angażują się ich firmy, miały najwyższy poziom i spełniały wszelkie oczekiwania z punktu widzenia transparentności, eliminując ryzyka, które mogłyby spowodować, że ich zewnętrzny odbiór byłby negatywny.

Infarma wdrożyła swój system oceny wydarzeń w 2017 roku. Najpierw był to pilotaż. W styczniu 2019 roku uruchomiony został w pełni funkcjonujący system informatyczny, w którym wydarzenia oceniane są według pięciu wiążących kryteriów, oraz szóstego, które dotyczy jego lokalizacji. - Od stycznia 2020 roku taki certyfikat będzie obligatoryjny - poinformowała Aneta Kacprzyk.

O tym, jak ważne jest to narzędzie, niech świadczą liczby. W 2018 roku system CVS Infarmy ocenił 34 zgłoszenia wydarzeń, rok później już 1200, natomiast w roku bieżącym takich zgłoszonych wydarzeń było już 2300.

- Tak naprawdę dążymy do tego, aby w Polsce powstały jednolite standardy w tym zakresie. Tym bardziej cieszy fakt, że nasze europejskie, macierzyste organizacje w farmacji i wyrobach medycznych - EFPIA i MedTech Europe - doszły do porozumienia i będą tworzyły wspólny Conference Vetting System - podsumował dyrektor Zdzisław Sabiłło.