Nowości lekowe w leczeniu zakażenia HIV

W Polsce dostęp do leków antyretrowirusowych jest na odpowiednim poziomie, a narodowy program walki z zakażeniem HIV jest najlepszy w naszej części Europy. Dostępne opcje terapeutyczne powodują, że chory na AIDS może umrzeć z innych niż zakażenie przyczyn - uważa Wojciech Matusewicz, prezes Agencji Oceny Technologii Medycznych.

W 2008 roku na świecie było zakażonych HIV prawie 40 mln osób, w tym 95 proc. w ubogich krajach Afryki. Rocznie zaraża się 2,7 mln osób, 2 mln umiera. Od czasu identyfikacji HIV w 1983 roku, powstało wiele farmaceutyków: obecnie stosuje się na świecie 31 leków antyretrowirusowych. Leki umożliwiają 30-40-letnie przeżycie lub nawet działają do naturalnej śmierci pacjentów.

- W Polsce odnotowuje się niewiele ponad 1000 zgonów rocznie z powodu AIDS. Według oficjalnych statystyk mamy 2,5 tys. osób zakażonych wirusem HIV i około 15 tys. nosicieli. Jednak rzeczywista liczba zarażonych może być nawet trzykrotnie większa - mówił dr Wojciech Matusewicz podczas wykładu "Innowacyjne metody w profilaktyce i leczeniu AIDS na bazie Narodowego Programu Leczenia Antyretrowirusowego”, w ramach konferencji "Innowacje w leczeniu chorób zakaźnych - ocena dostępności w Polsce" (Warszawa, 10 lutego 2012 r.).

Narodowy program walki z AIDS
Realizacja programu w Polsce rozpoczęła się w 1995 roku. Obecnie funkcjonuje na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z 2011 roku w sprawie Krajowego Programu Zwalczania AIDS i Zapobiegania Zakażeniom HIV. Na początku tego roku Rada Konsultacyjna AOTM oceniała kontynuację programu na lata 2012-2016.

Wyróżniamy dwie odmiany retrowirusa: HIV-1 i HIV-2, które posiadają w 40-60 procentach homogeniczne sekwencje aminokwasów. Jeśli chodzi o genom HIV-1, w tej grupie istnieje wiele genotypów oznaczanych literami a, b, c, d, f, g, h, j oraz k. W Europie Środkowej i Wschodniej dominują podtypy a i b, w Europie Zachodniej głównie typ b, w Ameryce Północnej typ b.

Największe zróżnicowanie dotyczy obszaru Afryki Subsaharyjskiej, gdzie jest najwięcej zachorowań. W skali globalnej dominuje podtyp c. Zakażenia HIV-2 są mniej agresywne, wolniej prowadzą do rozwoju AIDS.

Aktualnie na świecie stosowanych jest 31 leków. W Polsce 27 z nich finansowanych jest ze środków publicznych.

Istnieją trzy grupy leków antyretrowirusowych, które utrudniają łączenie się wirusa HIV z komórką. Są to nukleozydowe inhibitory odwrotnej transkryptazy, inhibitory proteazy, nienukleozydowe inhibitory odwrotnej transkryptazy oraz kolejna grupa leków najnowszej generacji: inhibitory fuzji i inhibitory integrazy.

System HAART
Standardem leczenia na świecie i w Polsce jest system HAART, czyli wysokoaktywna antywirusowa terapia, która polega na standardowym podawaniu 3-4 leków przeciwwirusowych jednocześnie.

Zaletami systemu HAART jest zahamowanie replikacji wirusa, aż do stanu niewykrywalności, umożliwienie odbudowy układu immunologicznego, czyli wzrost liczby limfocytów CD4 oraz zmniejszenie ryzyka infekcji innych osób w przypadku ekspozycji. Są też wady: brak możliwości całkowitej eliminacji wirusa, pojawienie się lekoodporności HIV i koszty. Miesięczna kuracja pacjenta wynosi około 1000 euro.

Terapia HAART niesie za sobą ryzyko. Krótkoterminowe działania niepożądane systemu HAART obejmują: biegunkę, ogólne złe samopoczucie, przewlekłe zmęczenie i bezsenność. Długoterminowe skutki leczenia to zespół lipodystrofii, kwasica mleczanowa, oporność na insulinę i uszkodzenie wątroby.

Kryteria nieskuteczności to często niewystarczający zmniejszenie wiremii w okresie 4-8 tygodni od początku leczenia, utrzymywanie się wykrywalnego poziomu RNA HIV w osoczu po upływie 4-6 miesięcy od rozpoczęcia leczenia, ponowne pojawienie się RNA HIV w osoczu po początkowej supresji wiremii do wartości niewykrywalnych oraz kliniczny postęp choroby.

Nowości lekowe
Wśród nowości lekowych już zarejestrowanych można wskazać tzw. inhibitory fuzji - leki blokujące CCR5 i CXCR4, które są receptorami chemokin. CCR5 znajduje się na powierzchni makrofagów limfocytów T. Na limfocytach spoczynkowych ekspresja tej chemokiny jest niewielka i zwiększa się pod wpływem aktywacji tych komórek.

CXCR4 występuje wyłącznie na powierzchni limfocytów T. Zablokowanie receptorów CCR5 i/lub CXCR4 hamuje wnikanie HIV do komórki, uniemożliwiając fuzję otoczki wirusa z błoną komórkową. Milowym krokiem w walce z zakażeniem była rejestracja w 2008 roku pierwszego leku tzw. inhibitora integrazy.

Obecnie w badaniach klinicznych I, II lub III fazy znajdują się m.in. dwa hamujące angiogenezę leki przeciwnowotworowe, 56 innych leków przeciwwirusowych, trzy leki rozwijane w II fazie w ramach terapii genowych do stosowania w AIDS, cztery leki immunomodulujące w III fazie oraz 33 szczepionki w II fazie badań. Najbardziej zaawansowane prace nad szczepionkami prowadzą naukowcy z USA, Kanady, Francji i Włoch.

Spośród leków przeciwwirusowych warto zwrócić uwagę na nowego antagonistę receptora CXC4, przeciwciało monoklonalne, żel waginalny z grupy nienukleozydowych leków odwrotnej transkryptazy, nowe inhibitory integrazy i nowych antagonistów CCR5. Trwają również prace nad rekombinowaną ludzką interleukiną 7. W III fazy badań znajduje się również pregabalina do zastosowania przy zakażeniu HIV prowadzącym do zaburzeń neuropatycznych.

Chorzy na AIDS powinni unikać preparatów z dziurawca, które powodują zmniejszenie aktywności leku przeciwwirusowego. Nie ma również dowodów na skuteczne działanie akupunktury, selenu czy multiwitamin. WHO uważa wręcz, że suplementacja witamin przy chorobie AIDS u normalnie odżywiającego się człowieka szkodzi.

Podobał się artykuł? Podziel się!
comments powered by Disqus

BĄDŹ NA BIEŻĄCO Z MEDYCYNĄ!

Newsletter

Najważniejsze informacje portalu rynekzdrowia.pl prosto na Twój e-mail

Rynekzdrowia.pl: polub nas na Facebooku

Rynekzdrowia.pl: dołącz do nas na Google+

Obserwuj Rynek Zdrowia na Twitterze

RSS - wiadomości na czytnikach i w aplikacjach mobilnych

POLECAMY W PORTALACH